Felsefe Tarihi

20. yüzyıl felsefesi

YKS · AYT · AYT Felsefe

⚡ Hızlı Özet

Varoluşçuluğa göre insan önce var olur, sonra kendini seçimleriyle biçimlendirir. Sartre'ın deyişiyle varoluş özden önce gelir.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Varoluşçuluğa göre insan önce var olur, sonra kendini seçimleriyle biçimlendirir. Sartre'ın deyişiyle varoluş özden önce gelir.

Sartre'a göre insan seçimlerinden sorumludur ve özgür olmaktan kaçamaz. Bu yüzden insan özgürlüğe mahkumdur.

Heidegger, felsefenin unuttuğu varlığın anlamını araştırdı. İnsanı dünyada bulunan ve ölüme yönelen Dasein olarak tanımladı.

Comte'un kurduğu pozitivizm, gözlemlenebilir olgulara dayanan bilimsel bilgiyi tek güvenilir bilgi kabul eder ve metafiziği reddeder.

William James ve Dewey'nin pragmatizmine göre bir düşüncenin doğruluğu, pratikte işe yaraması ve yararlı sonuçlar vermesiyle ölçülür.

Wittgenstein'a göre dilimin sınırları dünyamın sınırlarıdır. Birçok felsefi sorun dilin yanlış kullanımından doğar.

Russell ve Wittgenstein'ın öncülük ettiği analitik felsefe, kavramların ve dilin mantıksal çözümlemesini felsefenin görevi sayar.

Husserl'in kurduğu fenomenoloji, olguları önyargısız betimleyerek bilincin daima bir şeye yönelmiş olduğunu gösterir.

Adorno ve Horkheimer'ın Frankfurt Okulu, modern toplumu ve araçsal aklı eleştirerek özgürleştirici bir düşünce arayışına girdi.

Camus'ye göre insanın anlam arayışı ile evrenin sessizliği çatışır; bu absürttür. İnsan bu duruma başkaldırarak anlam üretir.

Geç Husserl, nesnel bilimlerin matematikselleştirilmiş dünyasının, aslında öznelerin birlikte yaşadığı, önbilimsel ve doğrudan deneyimlenen yaşam-dünyasına dayandığını vurgular.

Derrida, Batı düşüncesinin sözü (konuşmayı) anlamın dolaysız ve mevcut kaynağı sayıp yazıyı ikincil, türemiş ve tehlikeli sayan eğilimini söz-merkezcilik olarak eleştirir.

Levinas'a göre etik, ötekinin yüzüyle karşılaşmada doğar; yüz, hiçbir kavrama indirgenemeyen bir başkalıkla "öldürme" der ve beni sorumluluğa çağırır.

Heidegger, Dasein'ın çoğu zaman kendi otantik varoluşunu üstlenmeyip anonim "herkes"in (das Man) beklenti ve alışkanlıklarına göre yaşayarak sıradanlaştığını belirtir.

Gadamer'e göre anlama, önyargısız bir zihinle değil, yorumcunun tarihsel ufku ile metnin ufkunun karşılaşıp kaynaşmasıyla gerçekleşir; buna ufukların kaynaşması denir.

Wittgenstein'ın kural izleme çözümlemesine göre, bir kuralın nasıl uygulanacağı yalıtık bir zihnin yorumuyla belirlenemez; her yorum yeni yorum gerektirir.

Bu, sabit ve merkezî anlam anlayışını sarsar.

Dewey için düşünme, organizmanın karşılaştığı belirsiz ve sorunlu bir durumu araştırma yoluyla çözüp deneyimi yeniden kurma sürecidir.

Bu, yaşamı hedef alan iktidara biyoiktidar denir.

Heidegger, Dasein'ı dünyadan kopuk bir bilinç öznesi olarak değil, baştan beri bir anlam, gereç ve ilişkiler bütünüyle iç içe geçmiş dünya-içinde-olmak olarak tanımlar.

Oysa bu kaçış bile bir seçimdir ve sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Bir paradigmanın topluluğu birleştirmesiyle olağan bilim başlar.

Kendini role hapsetmek, özgürlükten ve sorumluluktan kaçan bir kötü niyettir.

Muhalefet ve eleştiri kapasitesi soğurulmuş bir toplum tablosu çizer.

Bu görüş, ahlaki dili duygu dışavurumuna indirgeyen emotivizm olarak bilinir.

20. yüzyıl felsefesi çalışırken ana odak kavram, kuram ve örnek ayrımı kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

20. yüzyıl felsefesi sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Husserl'in fenomenolojisinde, bilincin doğal tutumdaki varlık yargılarının askıya alınarak nesnelerin salt görüngü olarak ele alınmasını sağlayan işlem aşağıdakilerden hangisidir?

AEpokhe (fenomenolojik paranteze alma)
BDiyalektik sentez
CTümevarımsal genelleme
DYanlışlanabilirlik testi
EPragmatik doğrulama