Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Klasik koşullanmada başlangıçta organizma için hiçbir anlam ifade etmeyen ve tepki yaratmayan uyarıcıdır. Koşullanma sürecinde koşullu uyarıcı haline gelir.
Koşullu uyarıcının koşulsuz uyarıcının geleceğini (olumlu habercilik) veya bittiğini (olumsuz habercilik) bildirmesidir.
Uyarıcı ve tepki arasında uzun bir zaman geçse bile koşullanmanın gerçekleşebileceğini savunan ilkedir. Zehirlenme durumlarında sıkça görülür.
Organizmanın koşullu bir uyarıcıya tepki vermeyi öğrendikten sonra, bu uyarıcıyla eşleşen yeni bir nötr uyarıcıya da koşullanmasıdır.
İki nötr uyarıcının aynı anda verilmesi durumunda, organizmanın daha baskın olan uyarıcıya koşullanıp diğerini yok saymasıdır.
Önceden koşullanılan bir uyarıcının, sonradan ortama eklenen yeni bir nötr uyarıcıya koşullanmayı engellemesi durumudur.
İki nötr uyarıcının önceden birlikte görülmesi, sonrasında bunlardan birine koşullanıldığında diğerine de otomatik olarak tepki verilmesidir.
Koşulsuz uyarıcının verilmemesi sonucu tepkinin yok olması sönmedir. Sönen tepkinin bir süre sonra uyarıcıyla karşılaşınca tekrar ortaya çıkması geri gelmedir.
Organizmanın koşullu uyarıcıya benzeyen diğer uyarıcılara da aynı koşullu tepkiyi vermesi durumudur.
Organizmanın birbirine benzeyen uyarıcılar arasındaki farkı algılayıp, sadece asıl koşullu uyarıcıya tepki vermesidir.
Uyarıcı ve tepkinin zamanda birbirine çok yakın olmasının öğrenme için yeterli olduğunu savunan davranışçı ilkedir.
İstenmeyen tepkiye yol açan uyarıcının, dozu yavaş yavaş artırılarak verilmesiyle organizmanın duruma alıştırılmasıdır.
İstenmeyen davranışın, organizma yorulana ve o davranışı yapmaktan bıkana kadar sürekli yaptırılmasıyla ortadan kaldırılmasıdır.
İstenmeyen tepkiyi oluşturan uyarıcı ile istenen tepkiyi oluşturan uyarıcının aynı anda verilerek olumlu tepkinin baskın hale getirilmesidir.
Korku ve fobilerin ortadan kaldırılması için korkulan nesneyle kişinin kademeli olarak, rahatlama egzersizleriyle birlikte yüzleştirilmesidir.
Bir davranışın sonucunda haz verici bir durum ortaya çıkıyorsa o davranışın tekrarlanma olasılığı artar, rahatsız ediciyse azalır.
Organizmanın bir davranışı yapmaya hazır olması ve yapması haz verirken, hazır olmadığı halde yapmaya zorlanması rahatsızlık yaratır.
Davranışların sonuçları tarafından kontrol edildiğini savunan yaklaşımdır. Ödül getiren davranışlar artar, ceza getirenler azalır.
İstendik bir davranış yapıldığında ortama organizmanın hoşuna giden bir uyarıcının eklenerek davranışın devamlılığının sağlanmasıdır.
İstendik bir davranış yapıldığında ortamdan organizmayı rahatsız eden uyarıcının çıkarılmasıyla davranışın sıklığının artırılmasıdır.
İstenmeyen bir davranışın ardından ortama organizmaya rahatsızlık veren olumsuz bir uyarıcının eklenmesidir (örneğin tokat atmak).
İstenmeyen davranışın ardından ortamdan organizmanın hoşlandığı uyarıcının çıkarılmasıdır (örneğin çocuğun telefonunu elinden almak).
Sık yapılan veya çok sevilen bir etkinliğin, az yapılan bir davranışı artırmak için pekiştireç olarak kullanılmasıdır. Önce ödev, sonra oyun.
Kişinin kendisiyle ya da başkasıyla ulaşmak istediği hedef ve sonucunda alacağı ödülle ilgili yaptığı yazılı veya sözlü sözleşmedir.
Organizmanın belli bir sayıdaki davranışı tamamladıktan sonra pekiştireç almasıdır. Parça başı ücret alan işçi örneğindeki gibidir.
Pekiştirecin alınması için davranışın üzerinden belli ve değişmez bir zamanın geçmesi gerektiği tarifedir. Memur maaşları gibi.
Pekiştirecin kaçıncı davranıştan sonra geleceğinin belli olmadığı, sönmeye karşı en dirençli olan pekiştirme tarifesidir.
Kendi başına değeri olmayan yıldız, marka, fiş gibi simgelerin biriktirilerek daha sonra asıl ödüle dönüştürülmesidir.
Yeni ve karmaşık bir becerinin kazandırılmasında davranışın alt basamaklara bölünerek her adımda pekiştirilmesidir.
Bir davranışı oluşturan adımların belirli ve zorunlu bir sırayla yapılmasını gerektiren, her adımın bir sonrakinin uyarıcısı olduğu süreçtir.
Organizmanın ne yaparsa yapsın sonucu değiştiremeyeceğine inanarak pasifleşmesi ve çaba göstermeyi tamamen bırakmasıdır.
Farkında olmadan istenmeyen davranışın pekiştirilerek artırılmasıdır. Ağlayan çocuğa sussun diye şeker vermek gibi.
Bir modeli gözlemleyen kişinin, modelin davranışının ödüllendirildiğini görmesiyle aynı davranışı yapma eğiliminin artmasıdır.
Modelin cezalandırıldığını görüp davranışı yapmaktan kaçınmak dolaylı cezadır. Modelin korktuğu şeyden gözlemcinin de korkması dolaylı duygudur.
Bireyin belli bir davranışı başarıyla gösterebileceğine veya zorluklarla baş edebileceğine olan inancı ve kişisel yargısıdır.
Bireyin kendi hedeflerini belirlemesi, davranışlarını bu hedeflere göre planlaması, denetlemesi ve değerlendirmesi yeteneğidir.
Bandura'ya göre birey, çevre ve davranışın tek yönlü değil, sürekli etkileşim halinde birbirini şekillendirmesi ilkesidir.
Çevreden gelen uyarıcıların ilk olarak geldiği, kapasitesi sınırsız ama bilginin kalış süresi çok kısa (1-3 saniye) olan bellektir.
Bilgiyi 20-30 saniye tutup işleyen, kapasitesi sınırlı (7+/-2 birim) olan bellektir. Düşünmenin ve anlamlandırmanın merkezidir.
Kişisel yaşantıların, deneyimlerin ve anıların zaman ve mekan bağlamında depolandığı uzun süreli bellek bölümüdür.