Eş anlamlı sözcüklerin aynı cümlede kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. "Neşeli ve şen bir adamdı" cümlesinde "neşeli" ve "şen" kelimeleri gereksiz tekrardır.
Bir sözcüğün anlamı diğerinin içinde varsa ikisini birden kullanmak hatadır. "Kardeşimle birlikte sinemaya gittik" cümlesinde "ile" edatı zaten birliktelik katar.
Aynı cümlede hem kesinlik hem de ihtimal bildiren sözcüklerin kullanılması anlatımı bozar. "Eminim ki bu konuyu belki anlamıştır" cümlesi çelişki barındırır.
Sesçe birbirine benzeyen ancak anlamları farklı olan kelimelerin karıştırılması hatadır. "Saçları çok büyümüş" yerine "Saçları çok uzamış" denmelidir.
Ücret bir hizmetin, fiyat ise bir malın karşılığıdır. "Bu arabanın ücreti çok yüksek" yerine "Bu arabanın fiyatı çok yüksek" denmelidir.
Çekimser oy vermeyen, kararsız kalan demektir; çekingen ise ürkek anlamındadır. "Çok çekimser bir çocuktu" cümlesindeki kullanım yanlıştır.
Sözcüklerin cümlede bulunması gereken yerde olmaması anlam kaymasına yol açar. "Yeni eve geldim ki telefon çaldı" yerine "Eve yeni geldim ki telefon çaldı" denmelidir.
Miktar bildiren sözcükler nitelendirdikleri kelimeden önce gelmelidir. "Çok başım ağrıyor" değil, "Başım çok ağrıyor" şeklinde kullanılmalıdır.
Deyimler kalıplaşmış söz gruplarıdır, kelimeleri eş anlamlılarıyla değiştirilemez. "Suratından düşen bin parça" değil, "Yüzünden düşen bin parça" olmalıdır.
Cümlenin genel anlamına uymayan bir deyimin kullanılması anlatımı bozar. "Ona o kadar çok kötülük etti ki göze girdi" cümlesinde deyim bağlama uygun değildir.
Cümlede verilen durumların önem sırasına veya mantık akışına uymamasıdır. "Bırakın patates doğramayı, yemek bile yapamaz" cümlesinde sıralama mantıksızdır.
Tamlayanı düşmüş isim tamlamalarında iyelik ekinin kimin olduğuna dair belirsizlik anlatımı bozar. "Okula gitmediğini duydum" cümlesinde "senin" mi "onun" mu olduğu belirsizdir.
Adlaşmış sıfatların ismin önüne geldiğinde anlam karışıklığı yaratmaması için virgül kullanılmalıdır. "İhtiyar ağaca yaslandı" cümlesinde virgül olmazsa anlam bozulur.
Cümlenin öznesi ile yüklemi arasında tekillik-çoğulluk, kişi veya olumluluk-olumsuzluk yönünden uyum olması zorunluluğudur. Uyumsuzluk anlatım bozukluğuna yol açar.
Öznenin "ben ve sen" (biz) olduğu durumlarda yüklem birinci çoğul şahıs olmalıdır. "Ben ve sen bu işi başaracağız" kullanımı doğrudur.
Öznenin "o ve sen" (siz) olduğu durumlarda yüklem ikinci çoğul şahıs ekini almalıdır. "Sen ve o yarın erken gelsin" değil, "gelin" olmalıdır.
Bitki, hayvan, cansız varlık ve soyut kavramların çoğul özne olduğu durumlarda yüklem tekil olmak zorundadır. "Kuşlar uçuyorlar" yerine "Kuşlar uçuyor" denmelidir.
İnsan dışındaki varlıklar kişileştirme yoluyla çoğul özne yapıldığında yüklem çoğul olabilir. "Dağlar, halimize hüzünle bakıyorlar" cümlesi kurallara uygundur.
Tekil bir kişiden bahsedilirken saygı veya nezaket amacıyla özne tekil olsa da yüklem çoğul kullanılabilir. "Müdür Bey henüz gelmediler" cümlesi doğrudur.
Herkes, hiçbiri, hepsi gibi belgisiz zamirler çoğul anlam taşısa bile özne olduklarında yüklem tekil olur. "Herkes buraya baksınlar" kullanımı yanlıştır.
"Herkes, hepsi" olumlu yüklemlerle; "hiçbiri, kimse" olumsuz yüklemlerle kullanılır. "Kimse gelmedi, geri döndü" cümlesinde ikinci yükleme "herkes" öznesi eklenmelidir.
Ortak kullanılan öznenin cümlenin bir yan cümleciğine uymaması durumudur. "Kitabın kapağı yırtıldı ve çöpe atıldı" cümlesinde "kitap çöpe atıldı" olmalıdır.
Sıralı veya bağlı cümlelerde ortak nesnenin bir yükleme uymamasıdır. "Ona çok inandım ve çok sevdim" cümlesine "onu" nesnesi eklenmelidir.
Yüklemlerden birinin dolaylı tümleç gerektirmesi ama kullanılmaması anlatımı bozar. "Sizi tanıyoruz ve güveniyoruz" cümlesinde ikinci kısım "size güveniyoruz" olmalıdır.
Cümlelerde yükleme uygun zarf tümlecinin kullanılmaması durumudur. "Seni hiç unutmadım, hep hatırlayacağım" cümlesinde "hep" zarfı eksikliği giderir.
Sıralı cümlelerde farklı yüklemler alması gereken unsurların tek bir yükleme bağlanmasıdır. "Çorbayı az, yemeği hiç yemedim" cümlesinde "çorbayı az içtim" eksiktir.
Bir sıfat ile bir ismin aynı tamlanana bağlanması anlatım bozukluğu yaratır. "Özel ve devlet okulları" demek yanlıştır, "özel okullar ve devlet okulları" olmalıdır.
"Birçok, birkaç, hiçbir" gibi belgisiz sıfatlardan sonra gelen isimler çoğul eki alamaz. "Birçok insanlar" kullanımı hatalıdır, "birçok insan" olmalıdır.
Asıl sayı sıfatlarından sonra gelen isimlere çoğul eki getirilemez. İstisnai kalıplaşmış isimler hariç "üç çocuklar" denmesi yanlıştır.
Sıralı cümlelerde yüklemlerin biri olumlu diğeri olumsuzken ek eylemin ortak kullanımı hatadır. "Çok zengin, ama mutlu değildi" cümlesi "zengindi" olmalıdır.
Birleşik veya sıralı cümlelerde eylemsilerin ve yüklemlerin tümünün ya etken ya da edilgen olması gerekir. "Soruları çözüp sınava girildi" yanlıştır.
İyelik ekinin cümlede gereksiz yere kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar. "Araba sürmesini çok seviyor" cümlesinde doğrusu "sürmeyi" olmalıdır.
Vücudun çift organları cümlede çoğul eki gerektirmez. "Gözlerim çok ağrıyorlar" cümlesindeki yüklemde çoğul eki kullanılması anlatım bozukluğudur.
İlgi zamiri olan "-ki"nin gereksiz veya yanlış tamlamalarda kullanılmasıdır. "Bizimki araba bozuldu" yerine "Bizim araba bozuldu" denmelidir.
Neden bildiren kelimelere "-dan" eki getirilirken gereksiz kelime tekrarından kaçınılmalıdır. "Sınavı kazanamamasının nedeni çalışmadığındandır" cümlesi yanlıştır.
Cümleleri birbirine bağlayan edat veya bağlaçların zıt anlam taşıması mantığı bozar. "Çok çalıştı ama sınavı kazandı" cümlesinde "ama" bağlacı kullanılamaz.
Bir cümlede "kesinlikle" sözcüğü ile "olabilir" sözcüğünün bir arada kullanılması mantık hatası yaratır. "Kesinlikle yarın gelebilir" cümlesi anlatım açısından bozuktur.
Olayların ya da durumların önem derecesine göre yanlış sıralanmasıdır. "Ölmek bir yana, hastalanabilir bile" ifadesinde sıralama hatası vardır.
Virgülün kullanılmaması cümlenin anlamını tamamen değiştirebilir. "Genç kadına yardım etti" cümlesinde kimin kime yardım ettiği virgül olmadan belirsizdir.
Atasözleri kalıplaşmış sözlerdir. İçindeki sözcüklerin eş anlamlıları dahi kullanılamaz. "Damlaya damlaya nehir olur" kullanımı anlatım bozukluğu yaratır.