Bir sanayi tesisi kurulurken hammadde, enerji, sermaye (para), nitelikli iş gücü, teknoloji, pazar (tüketim ağı) ve ulaşım olanakları dikkate alınır.
Türkiye'de sanayinin Marmara ve kıyı bölgelerde yoğunlaşmasının en önemli nedeni, kara ve deniz ulaşım (liman) imkanlarının gelişmiş olmasıdır.
Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da maden ve tarım potansiyeli olmasına rağmen, sermaye ve altyapı eksikliğinden dolayı sanayi yeterince gelişememiştir.
Şeker (pancar çabuk bozulur), çay (yaprak solar), konserve ve süt ürünleri gibi tarıma dayalı fabrikalar hammadde alanının hemen yanına veya çok yakınına kurulmak zorundadır.
Zonguldak çevresindeki demir-çelik fabrikalarının hammadde olmamasına rağmen buraya kurulma sebebi, fırınları ısıtacak taşkömürü (enerji) havzası olmasıdır.
Dokuma (tekstil), hazır giyim, gıda ve otomotiv gibi sanayi kollarının yoğun nüfuslu İstanbul, Bursa ve İzmir'de toplanmasının temel nedeni tüketim alanına (pazara) yakınlıktır.
Türkiye sanayisinde istihdamı en fazla olan, ihracat gelirinin yüksek olduğu, tamamen yerli (pamuk/yün) hammaddeyle beslenen öncü sanayi koludur.
Pamuklu dokuma Adana, İzmir, Denizli ve Gaziantep'te; yünlü dokuma (koyun/tiftik) Kayseri, Isparta, Uşak ve Bursa çevresinde yaygındır.
Türkiye'nin dış ticarette (ihracatta) en fazla gelir elde ettiği, lokomotif sektörüdür. İstanbul, Bursa, Kocaeli, Sakarya ve İzmir (Marmara ve Ege) ana üretim merkezleridir.
Tarımsal hammaddeye bağlı olduğu için ülkenin her bölgesine en yaygın dağılmış sanayi koludur (Unlu mamuller Konya/Ankara, zeytinyağı Ege/Edremit).
Ayçiçek yağı fabrikaları yoğun olarak Trakya'da (Edirne, Tekirdağ); zeytinyağı fabrikaları Ege'de (Balıkesir, İzmir, Aydın) toplanmıştır.
Hammaddesi toprak/kireç taşı olduğu için nakliye maliyetini düşürmek amacıyla Türkiye'nin neredeyse her bölgesine yayılmış sanayi kollarıdır.
Hammaddesi deniz veya kuvars kumudur. Kırklareli (Lüleburgaz), İstanbul, Mersin (Tarsus) ve Sinop cam sanayisinin geliştiği yerlerdir.
Plastik, gübre, ilaç, boya, deterjan ve sentetik iplik üretimidir. Hammaddesi çoğunlukla ithal (petrol) olduğu için liman şehirlerinde (İzmit, İzmir, Mersin) toplanmıştır.
Hammaddeye yakın olması gerektiği için fabrikaların çoğu Karadeniz (Zonguldak/Çaycuma, Kastamonu/Taşköprü, Giresun/Aksu) kıyılarında ve Akdeniz'de (Mersin/Taşucu) yer alır.
Toprakta çok besin tükettiği için devletçe kontrollü ekilen tütün, fabrikaların kurulduğu İzmir, Samsun, Manisa, Adana, Tokat ve Malatya'da işlenir.
Cumhuriyetin ilk yıllarında açılan Uşak ve Alpullu (Kırklareli) ile başlayan, iç pazar tüketimini karşılayan ve hammadde yanına kurulan (kıyı hariç) yaygın fabrikalardır.
Güvenlik stratejisi gereği daha çok ülkenin iç kısımlarında (Ankara, Kırıkkale, Kayseri, Eskişehir) konumlandırılmış, dışa bağımlılığı hızla azalan silah/mühimmat endüstrisidir.
İstanbul (Tuzla ve Pendik) ve Yalova Türkiye'nin en büyük sivil tersane alanlarıdır. Askeri tersaneler ise Gölcük ve İzmir'de yoğunlaşmıştır.
Çarpık kentleşmeyi önlemek, sanayicilere ortak altyapı (yol, su, elektrik, arıtma) sunmak ve çevreyi korumak amacıyla kurulan özel tahsisli alanlardır.
Firmalar arası nakliyeyi ucuzlatır, devletten vergi ve enerji indirimi sağlar, şehir merkezindeki çevre ve trafik kirliliğini şehir dışına taşır.
Ülke sınırları içinde olmakla birlikte gümrük kanunlarının dışında tutulan, ihracatı artırmak için yabancı/yerli şirketlere vergi muafiyeti (sınır dışı muamelesi) sağlanan alanlardır (Mersin, İzmir, İstanbul vb.).
Üniversiteler ile sanayi şirketlerini bir araya getirerek Ar-Ge (araştırma-geliştirme), yazılım ve yüksek teknoloji üretimini teşvik eden devlet destekli kampüslerdir (ODTÜ Teknokent, Bilişim Vadisi).
İstihdam kapasitesi 250'den az olan firmalardır. Türkiye ekonomisindeki (ve sanayisindeki) istihdamın ve üretimin can damarıdırlar; esnek üretim yaparlar.
Sanayi sektörü, tarımdan çok daha az insan çalıştırmasına rağmen ülkenin toplam milli gelirine (GSMH) katkı ve ihracat (döviz) getirisinde açık ara öndedir.
Türkiye'deki sanayi işçilerinin yarısına yakını Marmara Bölgesi'nde çalışır. (Ulaşım ağı, büyük sermaye birikimi ve İstanbul gibi büyük bir pazar sayesinde).
Ankara (TUSAŞ, TAI) ve Eskişehir (TEİ), Türkiye'de askeri uçak parçası montaj, tasarım, yerli İHA/SİHA ve helikopter üretiminin merkezi olan illerdir.
Adapazarı (TÜVASAŞ - Vagon), Eskişehir (TÜLOMSAŞ - Lokomotif) ve Sivas (TÜDEMSAŞ), Türkiye'de devlete ait ana demiryolu aracı üreten fabrikaların bulunduğu illerdir.
Hammaddesi tamamen petrokimya (ithal petrol) olduğu için liman şehirlerinde, özellikle otomotiv ve inşaatın çok geliştiği İstanbul, Kocaeli, Bursa ve İzmir çevresinde toplanmıştır.
Küçükbaş hayvancılık potansiyeli yüksek olmasına rağmen, tabakhane kirliliği nedeniyle sıkı denetlenen deri ve ayakkabı fabrikaları daha çok İstanbul, İzmir, Uşak ve Bolu'dadır.
Teknoloji, nitelikli iş gücü (uzman/bilim insanı) ve laboratuvar altyapısına ihtiyaç duyduğu için neredeyse tamamen Marmara Bölgesi'nde (İstanbul, Tekirdağ) yoğunlaşmıştır.
Traktör üretim fabrikaları İstanbul, Tekirdağ, Ankara ve Adapazarı'nda bulunurken, biçerdöver ve saban gibi aletler tarım merkezlerinde (Konya, Adana, İzmir) üretilir.
Alüminyum fabrikası Konya-Seydişehir'de (hammadde/enerji); bakır işletmeleri ise hammadde için Artvin-Murgul'da, liman/ulaşım avantajı için Samsun'da kurulmuştur.
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA), Türkiye'deki yer altı kaynaklarını haritalandırmak, rezervlerini tespit etmek ve sanayiye hammadde kazandırmak amacıyla kurulmuştur.
Güneydoğu'da barajların elektrik (enerji) ve sulama (hammadde-pamuk) sağlaması sonucu son yıllarda tekstil, yağ ve gıda sanayisi (Gaziantep, Şanlıurfa) çok hızlı gelişmiştir.
Devlet, doğu ve güneydoğudaki geri kalmış illere fabrika (sanayi) kurulmasını teşvik etmek için şirketlere arsa tahsisi, ucuz enerji, vergi indirimi ve SGK primi desteği verir.
Tarımsal üretimin fabrikaya bağlı (sözleşmeli) olarak yapılması, örneğin şeker fabrikalarının çiftçiye tohum verip pancar alması, tarım ile sanayinin iç içe geçmesini sağlar.
Dağlık/engebeli yer şekillerinin düz arazi bulunmasını zorlaştırması, ana ulaşım (demiryolu/otoyol) ağlarına uzaklık ve hammadde eksikliği (çay fındık hariç) sanayiyi engeller.
Zeytin ağaçları, var yılı (çok ürün) ve yok yılı (az ürün) özelliği gösterdiği için, zeytinyağı sanayisinde yıllara göre rekolte (işlenen ürün miktarı) dalgalanma gösterir.
Kereste (orman) fabrikalarının aksine hammadde (orman) yanında olması şart değildir; tüketiciye, tasarıma ve pazara yakın İnegöl (Bursa), Kayseri, Ankara ve İstanbul'da toplanmıştır.