Türkiye'nin farklı jeolojik zamanlarda oluşması (I., III., IV.) ve yoğun volkanik ile tektonik hareketlere sahne olması maden çeşidini çok artırmıştır.
Dağ oluşum süreçleri ve fay hatlarının yoğunluğu nedeniyle Türkiye'de maden çeşidinin en fazla olduğu bölge Doğu Anadolu, bölüm ise Yukarı Fırat'tır (Elazığ).
Rezerv, yer altındaki toplam maden miktarına; tenör (tüvenan), çıkarılan cevherin içindeki saf (değerli) maden oranına denir.
Ağır sanayinin temelidir. Sivas (Divriği, Kangal) ve Malatya (Hekimhan, Hasançelebi) en önemli çıkarım alanlarıdır.
Bu bölgelerde demir çıkarılmamasına rağmen, enerji kaynağına (Zonguldak taş kömürü) yakınlık nedeniyle dev çelik fabrikaları buraya kurulmuştur.
Demir veya kömür çıkmamasına rağmen, hammaddenin deniz yoluyla ucuz ithal edilmesi ve nakliye (ulaşım) kolaylığı nedeniyle kurulmuştur.
İyi bir iletken olduğu için elektrik/elektronik sanayisinde kullanılır. Artvin (Murgul), Kastamonu (Küre) ve Elazığ (Maden)'de çıkarılır, Samsun'da (liman) işlenir.
Çeliğin sertleştirilmesi ve paslanmaz (zırh/silah) üretiminde kullanılır. Türkiye rezervlerinde dünyada ön sıralardadır. (Elazığ-Guleman, Muğla-Fethiye, Bursa).
Hem krom madeninin zengin olduğu Elazığ'da, hem de ulaşım avantajı ve ucuz elektrik nedeniyle Antalya'da (ferrokrom tesisi) işlenir.
Türkiye dünya rezervinin %70'ten fazlasına sahiptir. Cam, seramik, deterjan, roket yakıtı ve izolasyonda kullanılır (Balıkesir, Kütahya-Emet, Eskişehir-Seyitgazi, Bursa-Kemalpaşa).
Hafif ve dayanıklı olması nedeniyle uçak/otomotiv sanayisinde kullanılır. Konya (Seydişehir) ve Antalya (Akseki)'de çıkarılıp Seydişehir'de işlenir.
Tarım ilaçları (zirai gübre) ve kimya sanayisinde kullanılır. Isparta (Keçiborlu) en bilinen çıkarım alanı iken günümüzde tesisler ekonomik ömrünü tamamlamıştır.
Suda erimeyen çok ağır bir madendir. Petrol sondaj borularında (basınca dayanıklı) basınç kırıcısı olarak kullanılır (Antalya-Alanya, Kahramanmaraş-Elbistan).
Suni gübre, petrokimya ve patlayıcı yapımında kullanılır. Türkiye'de en çok Mardin (Mazıdağı)'nda çıkarılır ancak ihtiyacı karşılamadığı için büyük oranda ithal edilir.
Aşındırıcı özelliği yüksek, çok sert bir taştır. Ege'de, İzmir, Muğla ve Aydın çevresinde çıkarılır.
Sıvı halde bulunan tek madendir. Kanserojen ve zehirli olduğu için üretimi devlet kontrolünde veya yasaktır (İzmir-Ödemiş, Konya-Sarayönü).
Tüketimin yarıdan fazlası (deniz/göl buharlaştırmasıyla) Tuz Gölü ve İzmir Çamaltı tuzlasından, kalanı (kaya tuzu) Çankırı ve Yozgat'tan sağlanır.
Süs eşyası ve pipo yapımında kullanılan hafif ve beyaz lületaşı Eskişehir'de; tespih yapımında kullanılan siyah oltutaşı Erzurum (Oltu)'da çıkarılır.
Kireçtaşının (kalker) sıcaklık ve basınçla başkalaşmasıyla oluşur. Türkiye'nin maden ihracatından en çok gelir elde ettiği üründür (Afyon, Balıkesir-Marmara Adası, Elazığ).
Kalorisi (enerji değeri) çok yüksektir, demir-çelik sanayisinde fırınları ısıtmak için zorunludur. Zonguldak, Bartın, Karabük (Ereğli-Amasra) havzasından çıkarılır.
Kalorisi düşük ancak Türkiye'nin her bölgesinde çok yaygın bulunan (III. zaman arazisi olduğu için) termik santral yakıtıdır.
Kahramanmaraş'ta bulunan, Türkiye'nin en büyük linyit rezervine sahip ve en büyük linyitle çalışan termik santralidir.
Manisa (Soma), Kütahya (Seyitömer, Tunçbilek, Tavşanlı), Muğla (Yatağan, Yeniköy, Kemerköy), Sivas (Kangal), Ankara (Çayırhan).
Enerji değeri çok yüksek ancak Türkiye'de çok kısıtlı çıkarılan (sadece %7'sini karşılayan), III. zamanda oluşan sıvı fosil yakıttır (Batman-Raman, Siirt, Adıyaman).
Batman rafinerisi (hammaddeye yakınlık), İzmit-İPRAŞ ve İzmir-Aliağa (liman/pazar avantajı), Kırıkkale-Orta Anadolu (stratejik güvenlik ve boru hattı).
En temiz fosil yakıttır. Elektrik üretiminde yoğun kullanılır ancak Türkiye %95 oranında (Rusya, İran, Azerbaycan'dan) dışa bağımlıdır.
Kırklareli (Hamitabat), Tekirdağ (Hayrabolu) ve Düzce (Akçakoca) karadaki tesisler olup, yeni keşif Karadeniz (Sakarya/Filyos) gaz sahasıdır.
Kırklareli (Hamitabat - hammaddeye yakınlık), İstanbul (Ambarlı), Bursa (Ovaakça), İzmir (Aliağa) büyük tüketim/sanayi bölgelerinde kuruludur.
Fay hatlarından çıkan sıcak yeraltı sularından veya buharından elektrik elde edilmesidir. İklime (yağışa) bağlı değildir.
Kırıklı arazinin (horst/graben) çok olduğu Ege Bölgesi'nde, Denizli (Sarayköy) ve Aydın (Germencik) en büyük termal santrallerdir.
Temiz ve yenilenebilir enerjidir. Hakim rüzgar yönünün açık olduğu İzmir (Çeşme, Alaçatı), Balıkesir ve Manisa rüzgar potansiyeli ve santrali en yüksek illerdir.
Yenilenebilir enerjidir. Güneşlenme süresinin uzun olduğu Güneydoğu, Akdeniz ve İç Anadolu (özellikle Konya Karapınar YEKA santrali) en elverişli, Karadeniz ise en elverişsiz yerdir.
Suyun gücüyle (barajlardan) elektrik üretimidir. Yükselti ve eğimin çok olduğu Doğu Anadolu hidroelektrik potansiyeli en yüksek bölgedir.
Atatürk (Fırat nehri, en büyük kapasite), Karakaya, Keban, Birecik, Ilısu ve Deriner (Çoruh nehri, en yüksek gövdeli).
Uranyum ve toryum madenlerinin parçalanmasıyla büyük enerji üretilir. Mersin (Akkuyu - deniz suyuyla soğutma ve deprem riski düşük) ve Sinop'ta inşa halindedir.
Eskişehir (Sivrihisar) dünyanın en büyük toryum (geleceğin nükleer yakıtı) rezervlerinden birine sahiptir.
Bitki veya hayvan atıklarından (tarım artığı, tezek, çöpler) elde edilen gazın yakılmasıyla sağlanan enerjidir; büyükşehir çöplüklerinde (İstanbul/Kocaeli) tesisler yaygındır.
Türkiye'nin elektrik üretiminde ilk sıraları genellikle kömür, doğal gaz ve hidroelektrik paylaşır; dışa bağımlılığı (faturayı) fosil yakıtlar artırır.
Son yıllarda dışa bağımlılığı azaltmak ve çevreyi korumak için devlet destekleriyle RES (Rüzgar) ve GES (Güneş) yatırımları hızla artmıştır.
Petrolün katılaşmış halidir, kömüre benzer. Şırnak (Silopi) çevresinde çıkarılır ve buradaki termik santralde elektrik üretilir.