Denge

Kimyasal tepkimelerde denge

YKS · AYT · AYT Kimya

⚡ Hızlı Özet

Kimyasal denge, ileri tepkime hızı ile geri tepkime hızının eşitlendiği dinamik bir durumdur.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Kimyasal denge, ileri tepkime hızı ile geri tepkime hızının eşitlendiği dinamik bir durumdur.
Dengede madde derişimleri sabit kalır, ancak ileri ve geri tepkimeler moleküler düzeyde sürmeye devam eder.
Denge sabiti Kc, ürün derişimlerinin üsleriyle çarpımının, giren derişimlerinin üsleriyle çarpımına oranıdır.
Denge bağıntısına katı maddeler ve saf sıvılar dahil edilmez; yalnızca gaz ve çözelti hâlindeki maddeler yer alır.
Le Chatelier ilkesine göre dengedeki bir sisteme dış etki uygulanınca sistem bu etkiyi azaltacak yönde kayar.
Bir bileşenin derişimi artırıldığında denge o bileşenin karşı tarafına doğru kayar.
Gaz tepkimelerinde basınç artırıldığında denge, toplam mol sayısının az olduğu tarafa doğru kayar.
Katalizör denge sabitini ve denge derişimlerini değiştirmez, yalnızca dengeye ulaşma süresini kısaltır.
Denge sabitinin değeri yalnızca sıcaklıkla değişir; derişim, basınç ve katalizör onu etkilemez.
Gaz fazındaki tepkimelerde denge sabiti, maddelerin kısmi basınçları cinsinden Kp olarak da yazılabilir.
Hedef tepkimeye (2H2(g) + O₂(g) ⇌ 2H2O(g)) ulaşmak için basamak tepkimelerini uygulayalım: - tepkimeyi 2 ile çarpmalıyız.
Le Chatelier Prensibi'ne göre, gaz fazında gerçekleşen bir dengede hacim azaltılırsa (basınç artırılırsa), denge gaz mol sayısının daha az olduğu yöne kayar.
- Qc < Kc (16 < 64) olduğundan sistem dengede değildir.
Verilen tepkime ekzotermiktir (enerji ürünler tarafındadır, yani ΔH < 0). Bu durumda ürünlerin derişimi azalırken girenlerin derişimi artar.
- B) %40 oranı doğrudan Kc değeri sanılarak yapılan hatadır. - C) Formülde NO2'nin karesinin alınmasının unutulması durumunda Kc = 8/6 = 33 veya benzeri hatalı işlemlerle elde edilir.
Bu, sistemlerin dış etkilere karşı gösterdiği bir tür "direnç" veya "uyum" mekanizmasıdır.
pH = 10 ise, öncelikle pOH değeri bulunur: pOH = 14 - pH = 14 - 10 = Çözeltideki hidroksit iyonu derişimi [OH⁻] = 10-pOH = 10-4 Molar (M)'dır.
Grafikte t1 anında derişimi aniden (dikey çizgiyle) artan tek madde A'dır. Bu durum dışarıdan sisteme doğrudan A(g) gazı eklendiğini gösterir.
Bir sistemde denge kurulabilmesinin temel şartlarından biri sistemin kapalı olmasıdırl. Kapalı sistemlerde madde alışverişi gerçekleşmez.
* Maksimum Düzensizlik: Girenlerde 1 mol N₂(g) + 1 mol O₂(g) = 2 mol gaz vardır. Ürünlerde ise 2 mol NO(g) vardır.
25 °C'deki saf suda, suyun otoiyonizasyonu sonucu oluşan H⁺ ve OH⁻ iyonlarının derişimleri birbirine eşittir ve her ikisi de 1,0 x 10⁻⁷ Molar'dır.
NaOH kuvvetli bir bazdır ve suda çözündüğünde Na⁺ ve OH⁻ iyonlarına ayrışır, bu da çözeltideki toplam [OH⁻] derişimini artırır.
Sistem Le Chatelier ilkesine göre basıncı azaltmak için gaz mol sayısının az olduğu tarafa kaysa bile, hiçbir zaman ilk basınç değerine geri dönemez.
Eşlenik asit-baz çiftinin tanımı budur. Bir asit, protonunu (H⁺) kaybettiğinde eşlenik bazına dönüşür.
Denge sabitini (Kc) değiştirebilen tek etken sıcaklıktır. Tepkimede girenlerde 1 mol gaz (CO₂), ürünlerde ise 2 mol gaz (CO) vardır.
Kimyasal tepkimelerde denge çalışırken ana odak kavram, tepkime ve nicel ilişki kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Aşağıda verilen sistemlerden hangisinde dinamik bir denge kurulması beklenmez?

  • ADoygun şeker çözeltisinde dipteki şeker katısı ile çözünmüş şeker iyonları
  • BAğzı kapalı bir şişede bulunan gazoz
  • CKapalı sabit hacimli kapta sabit sıcaklıkta gerçekleşen tersinir bir kimyasal tepkime
  • DTermal olarak yalıtılmış kapalı bir kapta 0^°C'taki buz-su karışımı
  • EAğzı açık bir kapta kaynamakta olan saf su

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Heterojen denge tepkimelerinde katı ve saf sıvıların derişimleri sabit kabul edildiğinden denge bağıntısında (Kc) yer almazlar. Buna göre, aşağıdaki heterojen denge tepkimelerinden hangisinin derişimler cinsinden denge bağıntısı (Kc) yanlış verilmiştir?

  • ACO₂(g) + H₂O(s) ⇌ H^+(suda) + HCO3^-(suda) ⇒ Kc = ([H^+][HCO3^-])/([CO₂])
  • BNH₃(g) + HCl(g) ⇌ NH4Cl(k) ⇒ Kc = [NH₃][HCl]
  • CC(k) + O₂(g) ⇌ CO₂(g) ⇒ Kc = ([CO₂])/([O₂])
  • DZn(k) + Cu üzeri 2+(suda) ⇌ Zn üzeri 2+(suda) + Cu(k) ⇒ Kc = [Zn üzeri 2+]{[Cu üzeri 2+]}
  • ECaCO₃(k) ⇌ CaO(k) + CO₂(g) ⇒ Kc = [CO₂]

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Minimum enerjiye eğilim ile maksimum düzensizliğe eğilim zıt yönleri desteklediğinde denge kurulması beklenir. Buna göre, aşağıda verilen denge tepkimelerinden hangisinde maksimum düzensizliğe eğilim reaktifler (girenler) yönündedir?

  • AN2O4(g) + Isı ⇌ 2NO2(g)
  • BCaCO₃(k) + Isı ⇌ CaO(k) + CO₂(g)
  • CH₂O(s) + Isı ⇌ H₂O(g)
  • DCO₂(g) + Isı ⇌ CO(g) + 1/2O2(g)
  • EN₂(g) + 3H2(g) ⇌ 2NH3(g) + Isı

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Kimyasal denge dinamik bir süreçtir. Sabit sıcaklıkta kapalı bir kapta dengede olan bir sisteme ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • Aİleri ve geri tepkime hızları birbirine eşittir.
  • BGözlenebilir (makroskobik) olaylar durmuştur, gözlenemeyen (mikroskobik) olaylar devam etmektedir.
  • CMinimum enerjiye eğilim ile maksimum düzensizliğe eğilim uzlaşmıştır.
  • DTepkime kabında sadece ürünler bulunur, girenler tamamen tükenmiştir.
  • ESistemdeki tüm maddelerin derişimleri sabit kalır.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Katı ve gaz fazlarından oluşan heterojen bir denge tepkimesi olan, C(k) + CO₂(g) ⇌ 2CO(g) Δ H > 0 tepkimesi sabit sıcaklıkta dengededir. Dengedeki bu sisteme yapılan aşağıdaki etkilerden hangisi dengeyi ürünler yönüne kaydırır fakat denge sabiti Kc'yi değiştirmez?

  • ASıcaklığı artırmak
  • BKaba sabit sıcaklıkta CO(g) gazı eklemek
  • CKaba sabit sıcaklıkta C(k) katısı eklemek
  • DKabın hacmini sabit sıcaklıkta artırmak (basıncı düşürmek)
  • ESıcaklığı azaltmak

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

Kimyasal tepkimelerde denge sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreÇok YakındaGoogle Play

iPhone & iPad’de yayında · Android çok yakında