Fizik

Basınç

LGS · LGS Fen Bilimleri

⚡ Hızlı Özet

Akışkanlar (sıvılar ve gazlar) üzerlerine uygulanan basıncı temas ettikleri tüm yüzeylere her yönde aynen ve dik olarak iletirler.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Akışkanlar (sıvılar ve gazlar) üzerlerine uygulanan basıncı temas ettikleri tüm yüzeylere her yönde aynen ve dik olarak iletirler.
Fren sıvısı pedalla oluşturulan basıncı tekerleklerdeki daha geniş yüzeyli fren silindirlerine aynen iletir.
Sıvı basıncı sadece derinlik (h) ve yoğunluğa (d) bağlıdır. Baraj gölünün üst genişliği (yüzey alanı) tabandaki derinliği değiştirmediği sürece taban basıncını etkilemez.
Sıvı basıncı P = h·d ile bulunur. Açık hava basıncı sabittir. Sıvının yoğunluğu (d) azaldıkça, aynı basıncı dengelemek için gereken sıvı yüksekliği (h) artar.
İrtifa değişimlerinde açık hava basıncı hızlıca değişir.
Su boşaldıkça derinlik (h) azalır. Derinliğin azalması musluk ağzındaki sıvı basıncını düşürür ve suyun akış hızının zamanla yavaşlamasına neden olur.
Devenin ayak tabanlarının geniş olması temas yüzeyini artırır. Bu da katı basıncını azaltarak devenin kum çöllerinde veya karlı yollarda batmadan kolayca ilerlemesini sağlar.
Yükseldikçe dış atmosfer basıncı düşer. Balon dışa doğru genleşir. Gazların kapalı kaplardaki basıncı hacimle ters orantılı olduğundan, balon hacmi büyüdükçe iç gaz basıncı azalır.
Mutfak ve yangın tüplerinde gazlar sıvılaştırılacak kadar yüksek basınç altında sıkıştırılır.
Sıvılar sıkıştırılamaz kabul edilir. Üzerlerine uygulanan basıncı temas ettikleri tüm yüzeylere her yönde ve eşit büyüklükte iletirler.
Derinlik arttıkça baraj gölünün tabanına yakın bölgelerdeki sıvı basıncı en yüksek değere ulaşır.
Derin deniz balıklarının vücut içi sıvı basıncı, yaşadıkları derinlikteki dış su basıncına eşittir.
Üst üste binen sıvılarda toplam taban basıncı, her bir sıvının kendi derinliği ve yoğunluğuna bağlı olarak ürettiği bireysel sıvı basınçlarının (P1 + P2) toplamına eşittir.
Sıvı basıncı P = h·d·g formülüyle bulunur. Sıvının toplam hacmi veya kabın genişliği (sıvı miktarı) tabandaki sıvı basıncını etkilemez.
Tüpün içindeki gaz yüksek basınçla sıkıştırılmıştır. Dışarıdaki açık hava basıncı daha düşüktür.
Gazlar akışkandır ve üzerlerindeki açık hava basıncı her yöne iletilir. Bardak ters çevrildiğinde alttan yukarı doğru etki eden açık hava basıncı suyun dökülmesini engeller.
Katı basıncı (P = G/S) formülüyle bulunur. Basınç, ağırlık (kuvvet) ile doğru, cismin zemine temas ettiği yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Sıvı uygulanan basıncı aynen iletir. P = F1 / S1 = F2 / S2. Buradan 100 / A = F2 / 10A yazılırsa, kaldırma kuvveti F2 = 1000 Newton olarak bulunur (Pascal Prensibi).
Düzleştirilen ve harçla kapatılan geniş yüzeyler, tuğlaların birbirine temas alanını artırarak katı basıncını azaltır.
Katılarda basınç kuvveti, yüzeye dik etki eden toplam kuvvettir.
Yükseklere çıkıldıkça atmosfer basıncı (açık hava basıncı) azalır. Bu yüzden dağın tepesindeki daha zayıf açık hava basıncı, borudaki cıvayı ancak 72 cm yüksekliğe kadar kaldırabilir.
Katılar üzerlerine uygulanan kuvveti (F) temas doğrultusunda aynen iletirler. Basınç ise yüzey alanı sivri uçta çok küçük olduğu için sivri uçta artış gösterir.
Sıvı basıncı sadece derinlik (h) ve yoğunluğa (d) bağlıdır.
Tuğlanın ağırlığı değişmemiştir. Ancak yatay konulduğunda temas yüzey alanı (S) büyür. Yüzey alanı büyüdüğü için katı basıncı azalır ve sünger daha az çöker (5 cm'den az).
Vantuz bastırıldığında içindeki hava boşalır ve iç basınç düşer. Dışarıdaki açık hava basıncı vantuzu fayansa doğru büyük bir kuvvetle iterek yapışık kalmasını sağlar.
Sıvı basıncı derinlikle doğru orantılıdır. Aşağı indikçe derinlik arttığı için suyun dalgıcın kulak zarına uyguladığı sıvı basıncı da artar.
Havuzda tek bir sıvı (su) vardır ve yoğunluk sabittir.
Sıvı basıncı derinliğe bağlıdır ve aşağı inildikçe çok yüksek seviyelere çıkar. Bu yüksek basınç akciğerleri ve vücudu sıkıştırır.
Bardak ters çevrildiğinde sıvıların dökülmesini engelleyen kuvvet, alttan kağıda etki eden açık hava basınç kuvvetidir.
Katılar kuvveti temas doğrultusunda aynen iletir (basınç yüzey alanına göre değişir).
Islak bardak tabanındaki su, bardak ile tabak arasındaki havayı kapatır ve dışarı atılmasını sağlar (arada hava kalmaz).
Sıvılar sıkıştırılamadıkları için uygulanan basıncı U borusu boyunca ileterek diğer uçtaki su seviyesini yukarı iterler.
Düzgün geometrik katı cisimler tabana dik olarak kesilirse ağırlıkları (G) ile yüzey alanları (S) aynı oranda azalır.
Tank paletleri geniş yüzey alanı sağlayarak katı basıncını azaltır. Bu sayede ağır tanklar yumuşak toprağa veya çamura batmadan ilerleyebilir.
Katı basıncı yüzey alanıyla ters orantılıdır (P = G/S). Ağırlık sabitken temas yüzey alanını (S) artırmak zemine uygulanan basıncı azaltır.
Şişe içindeki gaz yanma sonucu azalıp soğuyunca iç basınç düşer. Dışarıdaki açık hava basıncı, şişe içindeki basınçtan daha büyük hale geldiği için yumurtayı şişenin içine doğru iter.
Bıçağın ucu bilendiğinde temas eden yüzey alanı (S) küçülür. Yüzey alanı küçüldüğünde uygulanan katı basıncı artar ve kesme işlemi kolaylaşır.
Kutular özdeş olduğundan yüzey alanları (S) eşittir. L kutusu dolu olduğundan ağırlığı (kuvveti) daha büyüktür.
Dağ zirvelerine çıkıldıkça atmosfer basıncı düşer. Cips paketinin içindeki gazın basıncı, dışarıdaki açık hava basıncından büyük hale geldiği için paketi dışa doğru şişirir.
Geniş kar ayakkabıları temas yüzey alanını (S) büyütür. Katı basıncı yüzey alanıyla ters orantılı olduğundan, zemine uygulanan basınç azalır ve kara batmadan yürünür.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Sıvıların ve gazların üzerlerine uygulanan basıncı her yöne aynen iletmesi ilkesine ne ad verilir?

  • APascal Prensibi
  • BTorricelli İlkesi
  • CHooke Kanunu
  • DBernoulli İlkesi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Bir havuzun tabanında yer alan bir musluk açıldığında suyun ilk andaki fışkırma hızı en büyüktür. Havuz boşaldıkça fışkırma hızının azalmasının nedeni nedir?

  • ASuyun yoğunluğunun zamanla azalması
  • BMusluğun kirlenmesi
  • CHavuzdaki su seviyesi (derinlik) azaldıkça tabandaki su basıncının düşmesi
  • DHavuzun taban alanının genişlemesi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Katı bir cismin zemine uyguladığı basınç ile ilgili aşağıdaki ilişkilerden hangisi doğrudur?

  • AYüzey alanı azaldıkça basınç azalır.
  • BYüzey alanı arttıkça basınç azalır.
  • CBasınç sadece yer çekimine bağlıdır, yüzey alanı etkilemez.
  • DAğırlık arttıkça basınç azalır.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Sıvı basıncının bağlı olduğu faktörleri araştıran bir öğrenci, sıvı basıncının nelere bağlı olduğunu belirler?

  • ASadece kabın açık hava basıncına olan yüksekliğine
  • BKabın taban alanına ve sıvının rengine
  • CSıvının konulduğu kabın şekline ve sıvı miktarına
  • DSıvının derinliğine ve sıvının yoğunluğuna

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Su dolu U borulu bir kaba, pistonla kuvvet uygulandığında diğer taraftaki su seviyesinin yükselmesi sıvıların hangi özelliğiyle açıklanır?

  • ASıvıların üzerlerine uygulanan basıncı aynen iletmesiyle (Pascal Prensibi)
  • BSıvıların sıkıştırılabilmesiyle
  • CSıvıların yoğunluğunun değişmesiyle
  • DAçık hava basıncının yok olmasıyla

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Basınç sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreÇok YakındaGoogle Play

iPhone & iPad’de yayında · Android çok yakında