Cumhuriyet Tarihi

Atatürk ilke ve inkılapları

KPSS · KPSS Tarih

⚡ Hızlı Özet

Egemenliğin doğrudan doğruya millete ait olmasını savunan Atatürk ilkesidir. Ulusal irade ve çok partili hayat bu ilkenin temel taşlarıdır.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Egemenliğin doğrudan doğruya millete ait olmasını savunan Atatürk ilkesidir. Ulusal irade ve çok partili hayat bu ilkenin temel taşlarıdır.
Sınıf ve zümre ayrımını reddederek tasada ve kıvançta bir olmayı esas alır. Türk Dil Kurumu ve Türk Tarih Kurumunun kurulması bu ilkeyle doğrudan ilişkilidir.
Kanun önünde eşitliği savunur ve ayrıcalıkları reddeder. Aşar vergisinin kaldırılması ve Soyadı Kanunu'nun kabulü halkçılık ilkesinin en önemli uygulamalarındandır.
Din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılmasını, akıl ve bilimin rehber alınmasını ifade eder. Halifeliğin kaldırılması laiklik yolunda atılan en büyük adımdır.
Özel sektörün yetersiz kaldığı durumlarda ekonomik yatırımların devlet eliyle yapılmasını savunur. Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun başarısız olması üzerine mecburen uygulanmıştır.
Toplumun ihtiyaçlarına göre sürekli çağdaşlaşmayı ve yenilenmeyi esas alır. Atatürk ilkelerinin statikleşmesini engelleyen dinamik bir ilkedir.
29 Ekim 1923'te Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişiklikle ilan edilmiştir. Rejim tartışmaları ve devlet başkanlığı sorunu bu adımla çözülmüştür.
Halifelik kaldırılmış, Tevhid-i Tedrisat kabul edilmiş, Şeriye ve Evkaf ile Erkan-ı Harbiye-i Umumiye vekaletleri kaldırılarak Osmanlı hanedanı yurt dışına sürülmüştür.
3 Mart 1924'te çıkarılan bu kanunla ülkedeki tüm eğitim kurumları Milli Eğitim Bakanlığına bağlanarak eğitimde birlik sağlanmıştır.
3 Mart 1924'te Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti kaldırılarak yerine Genelkurmay Başkanlığı kurulmuştur. Amacı orduyu siyasetten uzaklaştırmaktır.
3 Mart 1924'te kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Başkanlığı ve Vakıflar Genel Müdürlüğü kurulmuştur. İlk Diyanet İşleri Başkanı Rıfat Börekçi olmuştur.
13 Ekim 1923'te İsmet İnönü ve arkadaşlarının verdiği yasa teklifiyle Ankara yeni Türk devletinin resmi başkenti ilan edilmiştir.
Kazım Karabekir başkanlığında 1924'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk muhalefet partisidir. Şeyh Sait İsyanı sonrasında kapatılmıştır.
Cumhuriyet rejimine karşı çıkan ilk geniş çaplı isyandır. İsyanı bastırmak için Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmış ve İstiklal Mahkemeleri yeniden kurulmuştur.
Şeyh Sait isyanı sonrası 1925-1929 yılları arasında uygulanan, hükümete olağanüstü yetkiler veren ve inkılapların hızlandığı güvenliği sağlama dönemidir.
İsviçre'den örnek alınarak hazırlanan kanunla kadınlara sosyal ve ekonomik haklar verilmiş, resmi nikah zorunlu olmuş ancak siyasi haklar verilmemiştir.
Eski İttihatçıların Atatürk'e yönelik planladığı başarısız suikast girişimidir. İstiklal Mahkemeleri bu olay sonrasında son kez görev yapmıştır.
Türk kadınına sırasıyla 1930'da belediye, 1933'te muhtarlık ve 1934'te milletvekili seçme ve seçilme hakkı verilmiştir.
Atatürk'ün isteğiyle Ali Fethi Okyar tarafından kurulan ikinci muhalefet partisidir. Rejim karşıtlarının sızması üzerine kurucusu tarafından feshedilmiştir.
1930'da Derviş Mehmet ve adamlarının başlattığı, Asteğmen Kubilay'ın şehit edildiği rejim karşıtı isyandır. Suçlular Divan-ı Harp'te yargılanmıştır.
1925'te çıkarılan kanunla tekke, zaviye ve türbeler kapatılmış; şeyhlik, dervişlik ve dedelik gibi unvanların kullanılması yasaklanmıştır.
Kılık kıyafette çağdaşlaşmayı sağlamak amacıyla çıkarılmıştır. Atatürk şapkayı ilk kez Kastamonu gezisinde halka tanıtmıştır.
Batı ile olan ticari ve resmi ilişkileri kolaylaştırmak amacıyla 1926'dan itibaren Miladi takvim ve alaturka yerine uluslararası saat sistemi benimsenmiştir.
1 Kasım 1928'de Latin asıllı yeni Türk alfabesi kabul edilmiştir. Okuma yazmayı kolaylaştırmak ve okuryazar oranını artırmak amaçlanmıştır.
Yeni Türk harflerini halka öğretmek amacıyla açılan kurumlardır. Atatürk bu mekteplerin başöğretmeni unvanını kabul etmiştir.
Türk tarihinin köklerini araştırmak ve ümmetçi tarih anlayışından milli tarih anlayışına geçmek için kurulmuştur. İlk başkanı Tevfik Bıyıklıoğlu'dur.
Türkçeyi yabancı dillerin boyunduruğundan kurtarmak ve bilim dili haline getirmek için kurulmuştur. İlk başkanı Samih Rifat'tır.
İsviçreli profesör Albert Malche'nin hazırladığı rapor doğrultusunda Darülfünun kapatılarak yerine modern İstanbul Üniversitesi kurulmuştur.
Toplumsal ayrıcalıkları belirten unvanlar kaldırılarak herkesin Türkçe bir soyadı alması zorunlu tutulmuştur. Mustafa Kemal'e Atatürk soyadını TBMM vermiştir.
Kazım Karabekir'in başkanlığında toplanan kongrede milli ekonominin temellerini atan Misak-ı İktisadi kararları kabul edilmiştir.
1925 yılında köylünün üzerindeki ağır bir yük olan aşar vergisi kaldırılarak tarımsal üretimin artması hedeflenmiş ve halkçılık ilkesi uygulanmıştır.
1924 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk özel sermayeli bankasıdır. Bankanın ilk genel müdürü Celal Bayar olmuştur.
Özel sektörü sanayi yatırımlarına teşvik etmek amacıyla çıkarılmıştır. Ancak sermaye ve teknik eleman yetersizliğinden dolayı beklenen başarıya ulaşamamıştır.
Türk sularında limanlar arası yolcu ve yük taşıma hakkının millileştirilerek yalnızca Türk gemilerine verilmesini sağlayan milliyetçi yasadır.
1934-1938 yılları arasında başarıyla uygulanan ve devletçilik ilkesi doğrultusunda temel tüketim mallarının yerli üretimini sağlayan plandır.
1933 yılında devlet sanayi yatırımlarını finanse etmek, planlamak ve işletmek amacıyla kurulan, tekstilden demir-çeliğe kadar birçok fabrika açan bankadır.
Türk parasının değerini korumak, emisyon işlemlerini yürütmek ve devletin mali politikalarını yönlendirmek amacıyla 1930'da kurulmuştur.
Yeraltı kaynaklarını aramak için Maden Tetkik Arama Enstitüsü (MTA) ve bu madenleri işleyip finanse etmek için Etibank kurulmuştur.
1932 yılında Cumhuriyet inkılaplarını halka benimsetmek, kültürel gelişimi sağlamak ve halk eğitimini desteklemek amacıyla açılmışlardır.
Atatürk'ün 1919-1927 yılları arasındaki olayları anlattığı, CHP'nin İkinci Büyük Kurultayı'nda 6 günde okuduğu tarihi ve belgesel nitelikteki eseridir.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Atatürk'ün "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir." sözü doğrudan hangi Atatürk ilkesiyle ilişkilidir?

  • ACumhuriyetçilik
  • BDevletçilik
  • CMilliyetçilik
  • DHalkçılık
  • ELaiklik

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. 1925 yılında kabul edilen ve Türk toplumunun giyim kuşamında modernleşmeyi amaçlayan Şapka Kanunu, hangi Atatürk ilkesinin doğrudan bir gereği olarak gerçekleştirilmiştir?

  • ADevletçilik
  • Bİnkılapçılık
  • CMilliyetçilik
  • DCumhuriyetçilik
  • EHalkçılık

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Türk Medeni Kanunu'nun 1926 yılında kabul edilmesiyle kadınlara sağlanan haklar arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

  • AMahkemede şahitlikte eşitlik
  • Bİstediği mesleğe girebilme hakkı
  • CBelediye seçimlerine katılma hakkı
  • DMirastan eşit pay alma hakkı
  • ETek eşlilik esası ve resmi nikah zorunluluğu

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Saltanatın kaldırılmasından sonra ortaya çıkan devlet başkanlığı ve hükümet bunalımını kesin olarak çözen inkılap adımı aşağıdakilerden hangisidir?

  • ACumhuriyetin ilan edilmesi
  • BHalifeliğin kaldırılması
  • CMedeni Kanun'un kabulü
  • DAnkara'nın başkent yapılması
  • ETevhid-i Tedrisat Kanunu'nun çıkarılması

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Laiklik ilkesinin Türk toplumuna sağladığı en önemli kazanım aşağıdakilerden hangisidir?

  • ADin ve vicdan hürriyeti ile kanun önünde eşitliğin sağlanması
  • BDevletin ekonomik yatırımları bizzat yapması
  • CÇok partili siyasi yaşama geçilmesi
  • DDış politikada diğer devletlerle dostane ilişkiler kurulması
  • ETürk dilinin yabancı dillerden temizlenmesi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Atatürk ilke ve inkılapları sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreÇok YakındaGoogle Play

iPhone & iPad’de yayında · Android çok yakında