Orta Asya'da kurulan ilk Müslüman Türk devleti Karahanlılar'dır. Bilinen ilk hükümdarı Bilge Kül Kadir Han'dır.
Karahanlılar, Satuk Buğra Han döneminde İslamiyet'i resmi devlet dini olarak kabul etmiştir. Satuk Buğra Han Müslüman olduktan sonra Abdülkerim adını almıştır.
Karahanlılar döneminde tüccarların konaklaması ve güvenliği için inşa edilen ilk kervansaraylara Ribat adı verilmiştir.
Karahanlılar döneminde hastanelere Bimarhane adı verilmiştir. Bu kurumlar aynı zamanda tıp eğitiminin de verildiği merkezlerdir.
Gazneliler en parlak dönemini Gazneli Mahmut zamanında yaşamıştır. İslamiyet'i yaymak amacıyla Hindistan'a toplam 17 sefer düzenlemiştir.
Tarihte 'Sultan' unvanını kullanan ilk Türk hükümdarı Gazneli Mahmut'tur. Bu unvan ona Abbasi Halifesi tarafından verilmiştir.
Gazneliler ile Selçuklular arasında 1040 yılında yapılan Dandanakan Savaşı'nı Selçuklular kazanmıştır. Bu savaşla Gazneliler yıkılış sürecine girerken, Büyük Selçuklu Devleti resmen kurulmuştur.
Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu Tuğrul Bey'dir. Başkenti Nişabur olarak belirlemiş ve devletin temellerini atmıştır.
Büyük Selçuklu Devleti ile Bizans ve Gürcü kuvvetleri arasında yapılan ilk önemli savaştır. Pasinler Savaşı'nı Selçuklular kazanmıştır.
Sultan Alparslan komutasındaki Selçuklu ordusu, Bizans'ı yenilgiye uğratmıştır. Bu zaferle Anadolu'nun kapıları Türklere kesin olarak açılmıştır.
Büyük Selçuklu Veziri Nizamülmülk tarafından açılan Nizamiye Medreseleri, dünyanın ilk üniversiteleri niteliğindeki yükseköğretim kurumlarıdır.
Tolunoğulları, Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir. Tolunoğlu Ahmet tarafından kurulmuş olup, Mısır'a altın çağını yaşatmıştır.
Tolunoğulları devletinde hastane ve eczanelere Maristan adı verilmiştir. Burada dil, din ve ırk ayrımı yapılmaksızın ücretsiz sağlık hizmeti sunulmuştur.
Akşitler (İhşidiler), Mısır'da kurulan ikinci Türk devletidir. Kutsal topraklar olan Hicaz bölgesine egemen olan ilk Türk devleti olma özelliğini taşır.
Selahaddin Eyyubi tarafından Mısır merkezli kurulan Eyyubiler devleti, İslam dünyasının önemli merkezlerine hakim olmuştur.
Selahaddin Eyyubi'nin 1187 yılında Haçlıları ağır bir yenilgiye uğratarak Kudüs'ü Haçlı işgalinden kurtardığı tarihi savaştır.
Mısır'da kurulan Memlükler (Kölemenler), Ayn Calut ve Elbistan savaşlarında Moğolları yenilgiye uğratarak ilerleyişlerini durduran ilk devlettir.
Memlüklerde klasik veraset sistemi uygulanmamıştır. Başarılı her komutanın (emir) sultan olma hakkı vardır, bu da sık taht değişikliğine yol açmıştır.
Memlük Devleti, Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı ordusuyla yapılan Mercidabık (1516) ve Ridaniye (1517) savaşları sonucunda yıkılmıştır.
Harezm bölgesinde kurulan Harzemşahlar, kendilerini Büyük Selçuklu Devleti'nin meşru varisi olarak kabul etmişlerdir.
Harzemşahların Otrar valisinin Moğol ticaret kervanını yağmalatıp elçileri öldürmesiyle başlayan, İslam dünyasının büyük yıkım yaşadığı süreçtir.
Harzemşahların Anadolu Selçuklu Devleti'ne mağlup olduğu savaştır. Bu savaşla Harzemşahlar yıkılış sürecine girmiş, Anadolu Moğol tehdidine açık hale gelmiştir.
Malazgirt Zaferi sonrasında Ebul Kasım tarafından Erzurum ve çevresinde kurulan Saltuklular, Anadolu'daki ilk Türk beyliğidir.
Erzurum Tercan'da bulunan ve kervansaray, hamam, türbe gibi yapıları içeren Mama Hatun Külliyesi, Saltuklulara ait önemli bir eserdir.
Malazgirt sonrası Mengücek Gazi tarafından Erzincan, Kemah ve Divriği çevrelerinde kurulan, bilime ve sanata önem veren Türk beyliğidir.
Mengücekler dönemine ait olan ve taş işçiliğiyle dünya çapında ün kazanan Sivas Divriği Ulu Camii ve Şifahanesi UNESCO Dünya Mirası listesindedir.
Sivas, Tokat ve Malatya çevresinde kurulan Danişmentliler, Anadolu'da kurulan ilk dönem beylikleri içinde en güçlü ve sınırları en geniş olanıdır.
Danişmentliler döneminde Tokat'ın Niksar ilçesinde inşa edilen Yağıbasan Medresesi, Anadolu'da kurulan ilk medrese özelliğini taşır.
Artuk Bey'in oğulları tarafından kurulan Artuklular beyliği; Hısnıkeyf (Hasankeyf), Harput ve Mardin olmak üzere üç koldan idare edilmiştir.
Artuklular döneminde Batman Çayı üzerinde inşa edilen Malabadi Köprüsü, dünyanın en büyük taş kemerli köprülerinden biridir.
İzmir çevresinde Çaka Bey tarafından kurulan beylik, Anadolu'daki ilk Türk denizci devletidir. Çaka Bey ilk Türk amirali sayılır.
Çaka Beyliği'nin kurulduğu tarih olan 1081 yılı, günümüzde Türk Deniz Kuvvetleri'nin kuruluş yılı olarak kabul edilmektedir.
Yusuf Has Hacip tarafından yazılarak Karahanlı hükümdarı Tabgaç Buğra Han'a sunulan, 'mutluluk veren bilgi' anlamına gelen ilk Türk-İslam edebi eseridir.
Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılan Divan-ı Lügati't-Türk, Araplara Türkçe öğretmek ve Türkçenin zenginliğini göstermek amacıyla yazılan ilk Türkçe sözlüktür.
Edip Ahmet Yükneki tarafından yazılan ve 'hakikatlerin eşiği' anlamına gelen bu eser, ahlaki öğütler içeren önemli bir Türk-İslam edebi kaynağıdır.
Hoca Ahmet Yesevi tarafından kaleme alınan Divan-ı Hikmet, Türk tasavvuf edebiyatının bilinen ilk eseri olma özelliğini taşır.
Büyük Selçuklu Devleti'nin ünlü veziri Nizamülmülk tarafından devlet yönetimi hakkında bilgi ve öğüt vermek amacıyla yazılan temel eserdir.
İranlı yazar Firdevsi tarafından kaleme alınıp Gazneli Mahmut'a sunulan Şehname, İskit-İran savaşlarını anlatır ve Alper Tunga'dan Afrasiyab olarak bahseder.
Büyük Selçuklu Devleti'nin Karahitaylar (Moğol asıllı bir devlet) ile yaptığı ve kaybederek yıkılış sürecine girdiği ağır mağlubiyettir.
Hasan Sabbah liderliğindeki Haşhaşiler tarikatının yürüttüğü Bâtınilik faaliyeti, suikastlerle Büyük Selçuklu Devleti'ni zayıflatan en büyük iç tehdit olmuştur.