Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Yüklü iki cismin birbirine uyguladığı elektriksel kuvvetler büyüklük olarak her zaman eşittir ve yönce birbirine zıttır. Yüklerin büyüklüklerinin farklı olması (örneğin +10q ve +q) uygulanan kuvvetlerin büyüklüklerini değiştirmez. ÖSYM bu kavramı 'büyük yük küçük yükü daha büyük bir kuvvetle iter/çeker' yanıltmacasıyla sıkça sorar. Unutmayın, bu kuvvet çifti Newton'ın Etki-Tepki Yasası'na tabidir.
Coulomb sabiti k, yüklerin bulunduğu ortamın dielektrik katsayısı (yalıtkanlık derecesi) ile ters orantılıdır (k = 1 / (4 * pi * epsilon)). İki yük arasına havadan daha yalıtkan bir madde (cam, su vb.) yerleştirilirse, ortamın elektriksel geçirgenliği (epsilon) artacağından k sabiti küçülür ve dolayısıyla yükler arasındaki kuvvet azalır.
Elektriksel alan ve elektriksel kuvvet vektörel büyüklüklerdir. Formüllerde (E = k*q/d^2 veya F = k*q1*q2/d^2) yüklerin işaretleri (+ veya -) büyüklük hesaplanırken işleme dahil edilmemelidir. İşaretler sadece o noktadaki elektrik alanın veya kuvvetin yönünü belirlemek için kullanılır. Yön belirlendikten sonra vektörel toplama kuralları (paralelkenar veya bileşenlerine ayırma) uygulanır.
Elektrik alan çizgileri asla birbirini kesmez ve girdikleri veya çıktıkları iletken yüzeylere her zaman diktir. Alan çizgilerinin sıklaştığı bölgelerde elektrik alan şiddeti artar, seyrekleştiği yerde ise azalır. Bir cisimden çıkan veya cisme giren çizgi sayısı, o cismin net yük miktarı ile doğru orantılıdır.
Yüklü iletken kürelerin içinde serbest yükler birbirini iterek en uzak nokta olan dış yüzeye iterler, bu nedenle küre içinde net yük sıfırdır. İçerideki tüm noktalarda elektrik alan şiddeti de sıfırdır (E_ic = 0). Küre yüzeyinde elektrik alan maksimumdur (E_yuzey = k*q/R^2). Küre dışındaki noktalar için ise tüm yük merkezde toplanmış gibi kabul edilerek E = k*q/d^2 formülü uygulanır.
İçi boş iletken nötr bir kürenin içine yüklü bir cisim (örneğin +q) dokundurulmadan sarkıtılırsa, kürenin iç yüzeyi -q, dış yüzeyi ise +q yüklenir. Eğer yüklü cisim kürenin iç yüzeyine dokundurulursa, tüm yükünü kürenin dışına aktarır. Cisim nötrleşir, kürenin içi nötr kalır ve dış yüzey +q yükünü taşır. Her iki durumda da kürenin kendi malzemesinin içinde elektrik alan sıfırdır.
Üretece bağlı paralel levhalar arasında oluşan elektrik alan düzgündür. Levha uçlarındaki bükülmeler ihmal edilirse, levhalar arasındaki her noktada elektrik alanın büyüklüğü ve yönü aynıdır (E = V/d). Artı levhaya yakın bir nokta ile eksi levhaya yakın bir noktanın elektrik alan şiddeti tamamen eşittir. Noktanın konumuna bağlı olarak sadece potansiyel değişir.
Yer çekimi ve sürtünmelerin ihmal edildiği düzgün bir elektrik alana dik olarak giren yüklü parçacıklar, levhalar arasında parabolik bir yörünge izler (yatay atış hareketine benzer). Parçacığa alan doğrultusunda etki eden kuvvet F = q*E'dir. Pozitif yükler elektrik alanla aynı yönde, negatif yükler ise elektrik alana zıt yönde saparak ivmelenirler.
İki noktasal yükün oluşturduğu elektrik alanın sıfır olduğu nokta aranırken: Yükler aynı işaretli ise bu nokta yüklerin arasında ve mutlak değerce küçük olan yüke daha yakındır. Yükler zıt işaretli ise sıfır noktası yüklerin dışında, mutlak değerce küçük olan yükün dış tarafındadır. Büyük yükün dış tarafında elektrik alan asla sıfırlanamaz.
Aynı düşey noktaya bağlı iplerle asılan iki yüklü küre birbirini ittiğinde, iplerin düşeyle yaptığı açılar (alfa ve beta) yük miktarlarına bağlı değildir. Çünkü birbirlerine uyguladıkları elektriksel kuvvetler her zaman eşittir. Bu açıları belirleyen tek şey kürelerin kütleleridir. Kütlesi büyük olan cismin düşeyle yaptığı açı daha küçüktür (m1 > m² ise alfa < beta).
İletken malzemelerden yapılmış içi boş kapalı kafesler, dışarıdaki harici elektrik alanları içeriye geçirmez. Dışarıdan gelen elektrik alan, iletken yüzeydeki yüklerin yeniden dağılmasıyla içeride sıfır elektrik alan oluşturacak şekilde dengelenir. Bu elektrostatik kalkanlama ilkesidir ve uçakların yıldırımdan korunmasında, hassas elektronik cihazların muhafazasında kullanılır.
Bir noktada elektrik alanın sıfır olması, o noktada elektriksel potansiyelin de sıfır olacağı anlamına gelmez. Benzer şekilde potansiyelin sıfır olduğu yerde elektrik alan sıfır olmak zorunda değildir. Örneğin, yüklü iletken bir kürenin içinde elektrik alan her yerde sıfırdır fakat potansiyel yüzeydeki değerine eşittir ve sıfırdan farklıdır. Kavram sorularında bu ayrıma çok dikkat edilmelidir.
İki nokta yük arasındaki kuvvet F = k·q1·q2/d²'dir. Yükler çarpımıyla doğru, uzaklığın karesiyle ters orantılıdır.
Aynı işaretli yükler birbirini iter, zıt işaretli yükler birbirini çeker. Kuvvet yükleri birleştiren doğru boyuncadır.
Elektriksel alan, birim pozitif yüke etkiyen kuvvettir: E = F/q. Birimi N/C'dir.
Bir nokta yükün d uzaklığındaki alanı E = k·q/d²'dir.
Elektrik alan çizgileri pozitif yükten çıkar, negatif yükte son bulur; birbirlerini kesmezler.
E alanında bulunan q yüküne etkiyen kuvvet F = q·E'dir; pozitif yük alan yönünde, negatif yük ters yönde kuvvet görür.
İletken bir kürede yük daima dış yüzeye dağılır; iletkenin içindeki elektrik alanı sıfırdır.
Birden çok yükün oluşturduğu net kuvvet veya alan, tek tek katkıların vektörel toplamıdır.
Cisimler sürtünme, dokunma ve etki (indüksiyon) yoluyla elektriklenir. Yük korunumu her durumda geçerlidir.
Elektrik yükünün birimi coulomb'dur (C). Bir elektronun yükü yaklaşık 1,6·10⁻¹⁹ C'dir.
Denge noktası tanım gereği cisme etki eden net kuvvetin sıfır olduğu noktadır. Yatay eksen üzerinde elektriksel kuvvetlerin sıfır olduğu nokta K noktasıdır.
P(x, 0) noktasındaki +1 C'lik test yüküne etki eden alanları bulalım. A(0, a) noktasındaki +q yükü test yükünü P'den dışa doğru iten bir EA alanı oluşturur.
Newton'ın ikinci hareket yasasına göre Fnet = m·a'dır. Elektrik alan içerisindeki q yüklü cisme etki eden elektriksel kuvvet F = q·E olduğuna göre, q·E = m·a yazılır.
Elektriksel kuvvet ve elektriksel alan çalışırken ana odak fiziksel ilişki ve birim kontrolü kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.
Elektriksel kuvvet ve elektriksel alan sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.