Beşeri Coğrafya

Yerleşme tipleri ve gelişimi

YKS · TYT · TYT Coğrafya

⚡ Hızlı Özet

Bir yerleşmenin çevresindeki denize, akarsuya, dağa ya da ovaya göre bulunduğu yer, onun coğrafi konumunu oluşturur.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Bir yerleşmenin çevresindeki denize, akarsuya, dağa ya da ovaya göre bulunduğu yer, onun coğrafi konumunu oluşturur.
Dağlık ve engebeli alanlarda tarım toprakları küçük parçalar hâlinde dağıldığından insanlar arazilerine yakın olmak için konutlarını ayrı ayrı kurar.
Turizm işlevine sahip yerleşmelerde nüfusun büyük bölümü otel, restoran, gezi ve eğlence gibi turizm hizmetlerinden geçimini sağlar.
Sadece toplam nüfusun yüz ölçümüne oranıdır. Ancak bu oran, nüfusun ülkedeki gerçek dağılımını göstermez.
Öğrenci nüfusunun ve eğitim kurumlarının yoğun olduğu, ekonomisi büyük ölçüde eğitime dayanan kentler kültür ve eğitim kenti olarak adlandırılır.
Ticaret yollarının kesiştiği kavşak noktaları mal alışverişi bakımından avantajlıdır. Bu ekonomik neden, yerleşmelerin bu tür kavşak noktalarında kurulmasını ve hızla gelişmesini sağlar.
Turizmin gelişmesi, ekonomik canlılık getirir ancak doğrudan bir göç sebebi değildir.
Dağınık yerleşmede konutlar birbirinden uzak ve geniş bir alana yayılmıştır.
Bir köyün nüfus ve ekonomik faaliyet bakımından gelişerek önce kasabaya sonra kente dönüşmesi, kırsal yerleşmenin kentleşme sürecini gösterir.
Sanayileşmiş ve ekonomik olarak gelişmiş ülkelerde kentli nüfus oranı yüksektir.
Beyin göçünün doğum oranlarıyla doğrudan bir bağlantısı yoktur.
Hızlı nüfus artışı olan ülkelerde doğum oranları yüksek, yaşlı nüfus oranı ise genellikle düşüktür.
Toplam nüfusun toplam yüz ölçümüne bölünmesiyle hesaplanabilir.
Yerleşme, insanların barınma, korunma ve çeşitli ekonomik faaliyetlerini gerçekleştirdikleri mekânları ifade eder.
Sanayi kentleri ham madde, enerji ve iş gücüne yakın yerlerde gelişir. Ayrıca gelişmiş ulaşım ağı ve geniş pazarlar da bu kentlerin büyümesinde etkili olan faktörlerdendir.
Ulaşım olanakları insan eliyle oluşturulan beşeri bir faktördür ve yerleşmelerin gelişmesinde etkilidir.
Nüfusun büyük bölümünün kentlerde yaşaması, o bölgede kentleşme oranının yüksek olduğunu gösterir.
Güçlü demir yolu ve kara yolu bağlantısı, bir yerleşmenin mal ve insan hareketini kolaylaştırır.
Ulaşım ağının yetersiz olması, bir yerleşmenin dış dünyayla bağlantısını zayıflatan beşeri bir faktördür.
Yaşlı nüfus oranı fazla olan ülkelerde doğum oranları düşük olduğu için nüfus artış hızı genellikle düşüktür.
Nüfus sayımları, ülkelerin sınırlarını belirlemek için kullanılmaz. Ülke sınırları uluslararası anlaşmalar ve coğrafi verilerle belirlenir.
Piramitte sadece yaş ve cinsiyet bilgileri yer aldığı için göçlerin yönü veya miktarı doğrudan belirlenemez.
Genç nüfus fazla olduğu için bağımlı nüfus oranı yüksektir. Bağımlı nüfusun düşük olması beklenmez.
Mezra köyden daha küçük, birkaç haneden oluşan ve çoğunlukla bir köye bağlı olan kır yerleşme birimidir.
Doğu Anadolu'da bol bulunan taşın, İç Anadolu'nun kurak alanlarında ise kerpicin kullanılması, konut malzemesinin yöredeki doğal kaynaklara bağlı olduğunu gösterir.
Kentler çevrelerindeki köylere sağlık, eğitim, ticaret ve idari hizmetler sunarak onları etkiler.
İnsanların barınma ve geçim amacıyla yaşadığı yerlere yerleşme denir. Yerleşmeler kır ve kent olarak iki ana gruba ayrılır.
Nüfusu az, geçimi genellikle tarım ve hayvancılığa dayalı yerleşmeler kırsaldır. Köy, mezra ve yayla kır yerleşmelerine örnektir.
Nüfusu fazla, geçimi sanayi, ticaret ve hizmete dayalı yerleşmeler kenttir. Türkiye'de nüfusu 10 binden fazla yerler kent sayılır.
Su kaynağının az olduğu yerlerde evler birbirine yakın kurulur. Bu düzene toplu yerleşme denir ve İç Anadolu'da yaygındır.
Su ve arazinin bol olduğu yerlerde evler birbirinden uzak kurulur. Buna dağınık yerleşme denir ve Karadeniz'de yaygındır.
Meskenlerin yapımında yörenin doğal koşulları etkilidir. Ormanlık alanda ahşap, kurak yörede kerpiç, dağlık yörede taş kullanılır.
İklim, su kaynakları, yer şekli ve toprak verimliliği yerleşme yerini belirler. Uygun koşullar yerleşmeyi kolaylaştırır.
İlk kalıcı yerleşmeler tarımın başlamasıyla verimli nehir kıyılarında kurulmuştur. Yerleşik yaşam bu geçişle yaygınlaşmıştır.
Sanayileşmeyle birlikte kırsaldan kente göç artmıştır. Bu süreç kentlerin hızla büyümesine ve kentleşmeye yol açmıştır.
Yaz aylarında hayvan otlatmak için çıkılan yüksek alanlara yayla denir. Yaylalar mevsimlik yani geçici yerleşmelere örnektir.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. İnsanların hayatlarını sürdürmek amacıyla belirli bir mekânda barınma, korunma ve üretim faaliyetlerini gerçekleştirdiği alanlara ne ad verilir?

  • AYerleşme
  • BSanayi bölgesi
  • CUlaşım ağı
  • Dİdari sınır
  • ETarım havzası

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Bir yerleşmenin kurulmasında ve gelişmesinde etkili olan doğal faktörlerden biri aşağıdakilerden hangisidir?

  • Aİklim koşulları
  • BNüfus politikaları
  • CTicaret anlaşmaları
  • DDini inançlar
  • EEğitim düzeyi

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Ekonomik faaliyetlerin büyük ölçüde tarım ve hayvancılığa dayandığı, nüfusun az olduğu yerleşme türü aşağıdakilerden hangisidir?

  • AKır yerleşmesi
  • BMetropol
  • CSanayi kenti
  • DLiman kenti
  • ETurizm kenti

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Nüfusun kalabalık olduğu, ekonomik faaliyetlerin sanayi, ticaret ve hizmet sektörüne dayandığı yerleşmelere ne ad verilir?

  • AKent yerleşmesi
  • BMezra
  • COba
  • DÇiftlik
  • EYayla

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Köyden daha küçük, birkaç haneden oluşan ve genellikle köye bağlı olan kır yerleşme birimi aşağıdakilerden hangisidir?

  • AMezra
  • BMetropol
  • Cİl merkezi
  • DSanayi kenti
  • EBüyükşehir

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Yerleşme tipleri ve gelişimi sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreÇok YakındaGoogle Play

iPhone & iPad’de yayında · Android çok yakında