Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Mizaç doğuştan gelen ve kalıtımla belirlenen duygusal tepki eğilimidir. Kişilik ise mizaç, karakter ve yaşantıların birleşiminden oluşan bütüncül yapıdır.
Freud kişiliği id, ego ve süperego olarak üçe ayırır. Ona göre davranışların çoğu bilinçdışı istek ve çatışmalar tarafından belirlenir.
İd haz ilkesine göre çalışan ilkel dürtülerdir. Ego gerçeklik ilkesine, süperego ise ahlak ve vicdana göre işler ve üçü arasında denge kurulur.
Freud gelişimi oral, anal, fallik, gizil ve genital dönemlere ayırır. Bir dönemde saplanma yetişkinlikteki kişilik özelliklerini etkiler.
Jung bilinçdışını kişisel ve kolektif olarak ikiye ayırır. Kolektif bilinçdışı tüm insanlıkta ortak olan arketipleri içerir.
Adler'e göre insan davranışını aşağılık duygusu ve bunu telafi etme çabası yönlendirir. Üstünlük kurma çabası kişiliği biçimlendirir.
Maslow kişiliği ihtiyaçlar hiyerarşisiyle açıklar. Temel ihtiyaçlar karşılandıkça kişi kendini gerçekleştirme düzeyine ulaşmaya çalışır.
Rogers'a göre sağlıklı kişilik, kişinin gerçek benliği ile ideal benliğinin uyumlu olmasıyla oluşur. Koşulsuz kabul bu uyumu destekler.
Ayırıcı özellik yaklaşımı kişiliği ölçülebilir sürekli özellikler bütünü olarak görür. Allport ve Cattell bu yaklaşımın önde gelen kuramcılarıdır.
Beş büyük faktör dışadönüklük, uyumluluk, sorumluluk, nevrotiklik ve deneyime açıklıktır. Bu boyutlar kişiliği kapsamlı biçimde tanımlar.
Adler'e göre organ aşağılığı, bireyin biyolojik yetersizliğini aşmak için başka bir alanda aşırı çaba sarf ederek telafi yapmasına yol açar.
Kişilik, bireyin kendine has davranış ve düşünce tarzının kararlı ve tutarlı bütününü ifade eder.
Nesne sürekliliği, bebeğin görüş alanından çıkan nesnelerin aslında yok olmadığını anlamasıdır (Duyusal motor döneminde kazanılır).
Genital dönem, ergenlikle başlayan, yetişkinlikte de süren karşı cinse yönelik sağlıklı cinsel/duygusal ilgi dönemidir.
Mizaç, kişiliğin doğuştan gelen, biyolojik ve kalıtımsal yönünü (örn: tez canlılık) temsil eder.
Koşulsuz kabul, çocuğun hatalarına rağmen bir insan olarak sevildiğini ve değerli görüldüğünü hissettiren yaklaşımdır.
Tam fonksiyonda bulunan birey, yaşantılara açık, anı yaşayan, kendine güvenen ve kendini gerçekleştiren sağlıklı kişiliktir.
Oral dönemde haz bölgesi ağızdır; emme, ısırma gibi eylemler bebek için en büyük doyum kaynağıdır.
Ego gerçeklik ilkesine göre çalışır; id ile süperego arasındaki dengeyi sağlar.
Süperego, aile ve toplumun kurallarını içselleştirerek ahlaki sansür mekanizması kurar.
Olgunlaşma, genetik olarak belirlenmiş bir plan dahilinde organların kendilerinden beklenen görevleri yapabilecek seviyeye gelmesidir.
Nevrotiklik, kaygı, öfke, depresif eğilim ve duygusal dalgalanmalar yaşama yatkınlığıdır.
Ergenlik dönemi, kimlik arayışının en yoğun olduğu ve başarılı kimlik veya rol karmaşasıyla sonuçlanan evredir.
Merkezi nitelikler, bireyin kişiliğini en iyi özetleyen ana sıfatlar ve davranış kalıplarıdır.
Rorschach testi, simetrik mürekkep lekelerine verilen sözel tepkiler üzerinden bilinçdışı süreçleri analiz eden projektif bir testtir.
Kişilik ve ruh sağlığı (kişilik kuramları) çalışırken ana odak kavram, kuram ve örnek ayrımı kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.