İnsan Fizyolojisi

Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık)

YKS · AYT · AYT Biyoloji

⚡ Hızlı Özet

Kanın sıvı kısmı plazma su, protein ve besin taşır. Şekilli elemanlar alyuvar, akyuvar ve kan pulcuklarından oluşur.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Kanın sıvı kısmı plazma su, protein ve besin taşır. Şekilli elemanlar alyuvar, akyuvar ve kan pulcuklarından oluşur.
Alyuvarlar çekirdeksizdir ve içindeki hemoglobin proteini oksijene bağlanır. Akciğerden aldığı oksijeni dokulara taşıyıp dağıtır.
Akyuvarlar çekirdekli bağışıklık hücreleridir. Bazıları mikropları yutar, bazıları antikor üreterek vücudu hastalık etkenlerinden korur.
Trombosit adı verilen kan pulcukları, yaralanmada açığa çıkan enzimlerle pıhtılaşmayı başlatır ve kan kaybını durdurur.
Atardamarlar yüksek basınçlı kanı kalpten organlara götürür. Çeperleri kalın ve esnektir, akciğer atardamarı kirli kan taşıyan istisnadır.
Toplardamarlar kanı kalbe getirir, basıncı düşüktür ve çeperi incedir. İçindeki kapakçıklar kanın geriye akmasını engeller.
Kılcal damarların çeperi tek sıra hücrelidir. Bu incelik sayesinde kan ile doku arasında besin, gaz ve atık alışverişi burada gerçekleşir.
Küçük dolaşım kalp ile akciğer arasında gaz değişimini sağlar. Büyük dolaşım ise kalp ile tüm vücut arasında madde taşınmasını yürütür.
Kılcallardan sızan doku sıvısı lenf damarlarınca toplanır. Lenf, süzülüp temizlenerek toplardamarlar yoluyla yeniden kan dolaşımına katılır.
Doğal bağışıklık deri ve fagositoz gibi genel savunmadır. Kazanılmış bağışıklık ise belirli antijene özgü antikor üreterek koruma sağlar.
Kimyasal olarak bakterileri hedef alır. Bu süreçte bağışıklık sistemine antikor kazandırma veya bellek hücresi oluşturma gibi bir rolleri yoktur.
Küçük kan dolaşımı, kirli kanın temizlenmek üzere akciğerlere gönderilmesi ve temiz kanın kalbe dönmesi sürecidir.
Karaciğer, kanın osmotik basıncını sağlayan temel proteinleri (albümin, globülin vb.) sentezler.
B ve T lenfositleri üçüncü savunma hattının (özgül bağışıklık) temel elemanlarıdır. Ortak değildir.
Bu durum ödeme neden olmaz, aksine ödem riskini azaltır. 'dir.
Karaciğere kan getiren iki damar vardır: Karaciğer atardamarı (aorttan gelen temiz kan) ve Kapı toplardamarı (sindirim organlarından gelen besin yüklü kirli kan).
Bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırmasıyla ilgisi yoktur. Dolayısıyla otoimmün değildir.
Doğrudur. Bu kapakçıkların açık kaldığı iddiası yanlıştır. Kapanma sesi ilk kalp sesini ('lub') oluşturur.
Starling Hipotezi kılcal damarlar boyunca madde alışverişini açıklar: Kan Basıncı (KB): Kılcal damarın atardamar ucunda yaklaşık 40 mmHg'dir.
Aşı aktif bağışıklıktır, serum pasiftir. Serum hayvanların (at vb.) kanından elde edilebilir.
Böbrek üstü bezinden salgılanan adrenalin hormonunun beyne ulaşması için izleyeceği yol şu şekildedir: Böbrek üstü bezinden böbrek üstü bezi toplardamarına verilir.
- Anne sütündeki özel oligosakkaritler (prebiyotikler), bebeğin bağırsaklarında sağlıklı bir probiyotik mikrobiyota oluşmasını sağlar.
Histamin etkisiyle kılcal damar geçirgenliği artar. Bu durum dokunun su çekme gücünü yükseltirken, kan kılcalının toplardamar ucundaki geri emilim kuvvetini düşürür.
Sıralama: Atardamar > Kılcal damar > Toplardamar şeklindedir. Dolayısıyla böbrek atardamarından toplardamarına doğru basınç sürekli düşer.
Geçirgenliğin artmasıyla damardan dokuya sıvı ve hücre sızarak alerjik belirtilere yol açar.
Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) çalışırken ana odak süreç, yapı ve işlev ilişkisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.
Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Sağlıklı bir insanda kanın osmotik basıncının (OB) sabit kalmasında görev alan temel plazma proteinlerinin üretimi yetersiz olduğunda Starling dengesi bozulur. Buna göre, karaciğer yetmezliği çeken bir bireyde aşağıdaki olaylardan hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

  • ADokulardan kılcal damarlara geri emilen sıvı miktarının azalması ve ödem oluşması
  • BKılcal damarlardan doku sıvısına süzülen su miktarının azalması
  • CKan plazmasındaki albümin ve globülin miktarının artması
  • DKılcal damar boyunca kanın osmotik basıncının normalden yüksek olması
  • EDoku sıvısından kılcal damara su geçişinin kolaylaşması

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. İnsan vücudunun savunmasında görev alan akyuvarlar (lökositler) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • AB lenfositleri doğrudan fagositoz yaparak antijenleri yok ederken, T lenfositleri antikor üretir.
  • BKırmızı kemik iliği, lenf düğümleri ve dalak gibi lenfoid dokularda üretilebilirler.
  • CBazı akyuvar çeşitleri (nötrofiller, monositler) yabancı organizmaları yutarak hücre içinde sindirir.
  • DTamamı çekirdekli ve organelli olup amip benzeri hareketlerle damar dışına sızabilirler.
  • EVücutta enfeksiyon oluştuğunda sayıları hızla artış gösterir.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. İnsanlarda ABO kan grubu sisteminde alyuvar yüzeyinde bulunan antijenler ile kan plazmasında bulunan antikorlar arasındaki ilişki ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • AA kan grubundan bir bireye B kan grubundan kan verildiğinde, alıcının Anti-B antikorları vericinin plazmasındaki antikorları çökelterek damarları tıkar.
  • BB kan grubuna sahip bir bireyin alyuvarında B antijeni, plazmasında ise Anti-A antikoru bulunur.
  • CAB kan grubuna sahip bir bireyin alyuvarında hem A hem B antijeni bulunurken, plazmasında antikor bulunmaz.
  • DA kan grubuna sahip bir bireyin alyuvarında A antijeni, plazmasında ise Anti-B antikoru bulunur.
  • E0 kan grubuna sahip bir bireyin alyuvarında antijen bulunmazken, plazmasında hem Anti-A hem Anti-B antikoru bulunur.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. İnsan kanında bulunan alyuvarlar (eritrositler) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • AYapısında bulunan demir atomu içeren hemoglobin pigmenti kana kırmızı rengini verir.
  • BOlgunlaşmış alyuvar hücreleri çekirdeklerini ve organellerini kaybederek daha fazla oksijen taşıyabilir.
  • CEnerji ihtiyaçlarını mitokondrileri olmadığı için sadece laktik asit fermantasyonu ile karşılarlar.
  • DAktif hareket etme yeteneğine sahip olup yalancı ayaklarıyla damar dışına çıkarak doku sıvısına geçebilirler.
  • EKırmızı kemik iliğinde üretilirler ve yaklaşık 120 günlük ömürleri tamamlandığında karaciğer ve dalakta parçalanırlar.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Kalbin ritmik kasılma ve gevşeme hareketlerinin kontrolünde görev alan bazı yapılar aşağıda verilmiştir: I. Purkinje lifleri II. Sinoatriyal düğüm (SA) III. Atriyoventriküler düğüm (AV) IV. His demetleri Buna göre, kalbin çalışması sırasında elektriksel uyarıların bu yapılardan geçiş sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  • AI - IV - III - II
  • BIII - II - I - IV
  • CII - III - IV - I
  • DII - IV - III - I
  • EIII - IV - I - II

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

İlgili Konular

Dolaşım sistemleri (dolaşım, lenf, bağışıklık) sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreÇok YakındaGoogle Play

iPhone & iPad’de yayında · Android çok yakında