İnsan Fizyolojisi

Denetleyici ve düzenleyici sistem (endokrin sistem)

YKS · AYT · AYT Biyoloji

⚡ Hızlı Özet

Endokrin bezler salgısını doğrudan kana verir. Hormonlar kanla taşınıp yalnızca uygun reseptörü taşıyan hedef hücreleri etkiler.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

Endokrin bezler salgısını doğrudan kana verir. Hormonlar kanla taşınıp yalnızca uygun reseptörü taşıyan hedef hücreleri etkiler.
Beynin altındaki hipofiz, birçok hormon salgılar ve tiroit ile eşeysel bezler gibi başka bezleri denetlediğinden ana bez sayılır.
Ön hipofizden salgılanan büyüme hormonu, kemik ve kasların büyümesini sağlar. Az salgısı cücelik, fazlası devlik ve akromegaliye yol açar.
Tiroit bezinin salgıladığı iyot içeren tiroksin, hücresel solunum hızını artırır. Üretiminde iyot eksikliği guatr hastalığına neden olur.
Pankreas beta hücrelerinden salgılanan insülin, glikozun hücrelere alınmasını ve glikojen olarak depolanmasını sağlayarak kan şekerini azaltır.
Pankreas alfa hücrelerinden salgılanan glukagon, karaciğerdeki glikojeni glikoza çevirterek açlıkta kan şekeri düzeyini yükseltir.
Böbrek üstü bezinden salgılanan adrenalin, stres anında kalp atışını, kan şekerini ve solunumu artırarak vücudu savaş ya da kaç tepkisine hazırlar.
ADH, böbrek kanallarından suyun geri emilmesini sağlar. Az salgısı bol ve yoğun olmayan idrar çıkışıyla giden şekersiz diyabete yol açar.
Çoğu hormon negatif geri bildirimle denetlenir. Kandaki hormon ya da hedef madde artınca salgı baskılanır, azalınca yeniden uyarılır.
Testosteron ve östrojen gibi eşeysel hormonlar, üreme organlarının gelişimini ve ikincil cinsiyet özelliklerinin ortaya çıkmasını sağlar.
Kan kalsiyum seviyesi normal değerin altına düştüğünde paratiroid bezi uyarılır (II) ve parathormon (PTH) salgılanır.
Adrenal korteks (kabuk) gonadlardan bağımsız olarak düşük düzeyde androjenler, östrojen ve progesteron salgılar.
Büyüme hormonu (STH), büyüme çağında (ergenlik öncesi) yetersiz salgılanırsa cücelik (nanizm), aşırı salgılanırsa devlik (gigantizm) gelişir.
Kortizol hormonu kan glikoz düzeyini artırıcı etki gösterirken, insülin hormonu kan glikoz düzeyini düşürücü etki gösterir.
Timus bezi, hücresel bağışıklığın merkezidir. Kemik iliğinde üretilen olgunlaşmamış lenfositler timusa gelir.
Negatif feedback, üretilen son ürünün (hormonun) kendisini salgılatan üst merkezleri (hipotalamus ve hipofiz) baskılamasıdır.
Noradrenalin (Norepinefrin) hormonu, sempatik sinir sistemi ile sinerjist çalışır ve sempatik etkileri taklit eder.
Gebelikte hormon salgılama görevleri paylaştırılmıştır. İlk 3 ay boyunca gerekli olan progesteron ve östrojen salgısı korpus luteum tarafından yapılır (I.
Şekersiz şeker hastalığı (ADH eksikliği) ile şeker hastalığı (insülin eksikliği/direnci) farklı hormonal kaynaklı hastalıklardır.
Ancak heyecan ve korku anında sempatik sinirlerin adrenal medullayı doğrudan uyararak adrenalin salgılatması sinirsel (nöral) bir uyarıdır.
Adrenalin, sempatik sinir sistemi ile koordineli çalışarak vücudu "savaş veya kaç" durumuna hazırlar.
Hashimoto tiroiditi tiroid bezini tahrip ettiği için tiroksin hormonu salgısının azalmasına (hipotiroidizme) yol açar.
Adrenalin hormonu hem karaciğer (I) hem de iskelet kası hücrelerinde (II) glikojen yıkımını uyarır.
Kandaki kalsiyum homeostasisinde rol oynayan zıt çalışan hormonlar kalsitonin ve parathormonundandır.
Hormonlar sadece kendilerine özgü reseptör taşıyan hücrelerde etki gösterebilirler. İskelet kası hücrelerinin zarlarında glukagon reseptörü bulunmaz.
Denetleyici ve düzenleyici sistem (endokrin sistem) çalışırken ana odak süreç, yapı ve işlev ilişkisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.
Denetleyici ve düzenleyici sistem (endokrin sistem) sorularında en hızlı kontrol, verilen bilginin hangi kavramı ölçtüğünü bulup çeldirici ayrımı yapmaktır.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Gebelikte yumurtalıklardaki korpus luteumun bozulmadan kalmasını ve hamileliğin devamı için gerekli olan progesteron salgısının sürdürülmesini sağlayan hipofiz ön lop hormonu aşağıdakilerden hangisidir?

  • ASTH
  • BLH
  • CFSH
  • DMSH
  • ELTH (Prolaktin)

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. Hipofiz bezinin ön lobundan salgılanan ve derideki melanosit hücrelerini uyararak melanin pigmentinin sentezini artıran hormon aşağıdakilerden hangisidir?

  • ASTH
  • BLTH
  • CMSH
  • DFSH
  • EACTH

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. Hormonların genel özellikleri ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • ABir hormonun etki gösterebilmesi için kanda belirli bir eşik değere ulaşması gerekir.
  • BHedef hücrelerde hormona özgü reseptör proteinler bulunur.
  • CEndokrin bezlerden salgılanan hormonlar hedef organlarına kan yoluyla taşınır.
  • DHormonların etki gösterme süresi ve kanda kalma süresi sinirsel iletime göre daha kısadır.
  • EHormonlar protein, peptit, steroid veya amino asit yapıda organik moleküllerdir.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. Gebelikte uterus (rahim) düz kaslarının kasılmasını başlatarak doğumu kolaylaştıran hormon aşağıdakilerden hangisidir?

  • ALTH
  • BÖstrojen
  • CProgesteron
  • DOksitosin
  • EFSH

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. Tiroid bezinden salgılanan tiroksin hormonu ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

  • AHücrelerin oksijen kullanımını ve metabolizma hızını düzenler.
  • BYapısında iyot atomu bulunduran amino asit türevi bir hormondur.
  • CGelişme döneminde eksik salgılanırsa zihinsel ve bedensel cüceliğe (kretinizm) yol açar.
  • DSalgılanma miktarı hipofizden salgılanan TSH hormonu ile denetlenir.
  • ESadece böbrek ve karaciğer hücrelerini uyararak glikoz yıkımını kontrol eder.

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

Denetleyici ve düzenleyici sistem (endokrin sistem) sorularını çöz

Bu konunun sorularını açıklamalı çözümleriyle çöz, kavram kartlarıyla tekrar et — XP ve seri kazan. Öğrenciye tamamen ücretsiz ve reklamsız.

Öğrenciye ücretsizReklamsız
Şuradan indir:App StoreÇok YakındaGoogle Play

iPhone & iPad’de yayında · Android çok yakında