Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.
Periyodik tabloda aynı gruptaki elementlerin değerlik elektron sayısı eşittir; bu yüzden benzer kimyasal özellik gösterirler.
Atom; proton, nötron ve elektronlardan oluşur. Proton ve nötron çekirdekte, elektronlar çekirdek çevresindeki katmanlarda bulunur.
Bir atomun çekirdeğindeki proton sayısı atom numarasını verir ve elementi tanımlar. Aynı elementin tüm atomları aynı proton sayısına sahiptir.
Kütle numarası, çekirdekteki proton ve nötron sayılarının toplamıdır. Elektronların kütlesi çok küçük olduğu için ihmal edilir.
Proton sayısı aynı, nötron sayısı farklı atomlara izotop denir. Karbon-12 ve karbon-14 birbirinin izotopudur.
Elementler periyodik tabloda artan atom numarasına göre sıralanır. Yatay sıralara periyot, dikey sütunlara grup denir.
Aynı gruptaki elementlerin değerlik (son katman) elektron sayısı aynıdır; bu yüzden benzer kimyasal özellik gösterirler.
Metaller elektron vererek katyon oluşturur, ısı ve elektriği iyi iletir. Ametaller elektron alır ve genelde iletken değildir.
8A grubundaki soy gazların son katmanı elektronca doludur; bu yüzden kararlıdırlar ve tepkimeye pek girmezler. Helyum ve neon örnektir.
Elektronlar çekirdekten dışa doğru katmanlara yerleşir. İlk katmana en çok 2, ikinci katmana en çok 8 elektron sığar.
Atom modeli Dalton'dan Bohr'a kadar geliştirilmiştir. Rutherford çekirdeği, Bohr ise elektron katmanlarını tanımlamıştır.
Nötron sayısı = Kütle numarası (A) - Atom numarası (Z) = A - Z.
11 protonu olan element sodyumdur. Metal olduğu için kararlı bileşiklerinde en dış katmanındaki 1 elektronu vererek artı 1 yüklü iyon oluşturur.
Na (11): periyot, IA | Cl (17): periyot, VIIA → aynı periyot, farklı grup.
Nötron = Kütle numarası - Atom numarası = 39 - 19 = 20.
Periyodik tablonun sol ve alt kısmında metaller bulunur; sağ üst köşede ametaller, ortada metaloidler yer alır.
Florun (F) elektronegatifliği Pauling ölçeğinde 4,0 ile en yüksektir. Sağ üst köşede yer alır (asal gazlar hariç).
iyonlaşma 496 (düşük), iyonlaşma 4562 (çok yüksek sıçrama) → 1 değerlik elektronu → IA grubu (Na, K gibi).
Brom iyonunun yükü eksi 1, elektronu 36 ise proton sayısı 36 eksi 1 eşittir 35 olur.
Hund kuralı: eşit enerjili (dejenere) orbitaller önce her birine bir elektron gelecek şekilde (aynı spin) doldurulur, çiftleşme sonra olur.
Y²⁺ gösterimi iyonun +2 yüklü olduğunu zaten belirtir. +2 yüklü olması için 2 elektron verilmiş olmalıdır.
Oksijen elementi doğada O₂ şeklinde iki atomlu moleküller halinde bulunur ve bir ametaldir.
Y atomunun çekirdek yükü yani proton sayısı 11'dir. Y artı 1 iyonunun elektron sayısı 11 eksi 1 eşittir 10 olur.
Izotop atomlar, proton sayıları aynı nötron sayıları farklı olan atomlardır.
Tanecik çapının küçülmesi atomun elektron verdiğini yani katyon oluşturduğunu gösterir.
Aynı grupta aşağıya inildikçe kabuk sayısı artar → atom yarıçapı büyür.
O (Z=8): 2s²2p⁴ → 6 değerlik elektronu | S (Z=16): 3s²3p⁴ → 6 değerlik elektronu → her ikisi VIA grubunda.
Izobar taneciklerin kütle numaraları aynı, proton sayıları farklı olmalıdır.
Fe (Z=26): [Ar]3d⁶4s² → 'd' alt kabuğu içerir. Na, Mg, Al ve N sadece s ve p alt kabuklarına sahiptir.
19 protonu olan atomun elektron dizilimi 2, 8, 8, 1 şeklindedir. Bu element periyot 1A grubunda yer alan potasyum metalidir.
Li(Z=3): 2s¹, Na(Z=11): 3s¹, K(Z=19): 4s¹ → hepsinin 1 değerlik elektronu var → IA grubu.
Elektronegatiflik bağ elektronlarını çekme yeteneğidir ve periyodik cetvelde sağa ve yukarı gidildikçe artar.
İzotoplar → proton sayısı aynı (6), nötron farklı (6 ve 8), kütle numarası farklı.
Baş grup elementlerinden kararlı bileşiklerinde daima sabit artı 3 değerlik alan grup 3A grubudur (örneğin alüminyum).
Kütle numarası = 20+20 = Standart gösterim: ⁴⁰Ca (üst sol kütle numarası, alt sol atom numarası).
Bir atomdan elektron koparıldığında çekirdekteki proton sayısı değişmediği için çekirdeğin toplam çekim gücü sabit kalır.