Burada 'taşımak' bir şeyi bir yerden başka bir yere götürmek, yani sözcüğün temel anlamıdır.
Otobüs, kamyon ve bisiklet birer taşıt, yani birer araçtır; 'araç' sözcüğü hepsini kapsayan en genel anlamlı sözcüktür.
enize gidilen cümledir. Burada 'yaz' bir mevsim adıdır. Diğer cümlelerde aynı ses değerindeki 'yaz' yazmak fiilinin emir biçimidir; bunlar birbiriyle eş sesli (sesteş) sözcüklerdir.
Burada 'dökülmek' bir sıvının kabından yayılması, yani sözcüğün temel anlamıdır. Diğer cümlelerde 'dökülmek' anlatmak, yorgun düşmek gibi farklı anlamlarda kullanılmıştır.
'Aslan' ve 'ağız' sözcükleri gerçek anlamlarından uzaklaşıp kaynaşarak bir çiçek adını, yani yeni bir kavramı karşılamıştır.
'Pabucu dama atılmak' deyimi, bir kişi ya da şeyin eski değerini, itibarını yitirip önemsiz duruma düşmesini anlatır.
'Uyak', edebiyat alanına özgü, dize sonlarındaki ses benzerliğini karşılayan özel bir kavramdır; bu nedenle terim anlamıyla kullanılmıştır.
'Islak' su almış, nemli olan; 'kuru' ise su içermeyen anlamına gelir. Bu ikisi birbirinin karşıtıdır.
"Pencereler, içeriye umutla bakıyordu." cümlesinde cansız varlık olan·encere, bir insan gibi "bakmak" eylemiyle tanımlanmıştır.
'Kuş' ve 'burun' sözcükleri gerçek anlamlarından uzaklaşıp kaynaşarak bir bitki adını, yani yeni bir kavramı karşılamıştır.
"Güneş, gülümseyerek doğdu." ifadesinde güneşe insana özgü bir davranış verilmiştir. Gülümsemek yalnızca insanlara ait bir duygusal ifadedir.
ahçedeki gülden söz eden cümledir. Burada 'gül' bir çiçek adıdır.
Burada hata vardır. Çünkü "Toprak dile geldi: Sabırlıyım, bir gün yeşereceksin." ifadesinde toprak insana özgü bir şekilde konuşmaktadır.
'İleri' önde ve öne doğru olanı anlatır; bunun karşıtı arkada ve arkaya doğru olanı anlatan 'geri' sözcüğüdür.
'Açı', geometri alanına özgü, iki ışının oluşturduğu şekli karşılayan özel bir kavramdır; bu yüzden terim anlamıyla kullanılmıştır.
Dizelerde ne tren ne saat ne de başka bir varlık doğrudan konuşmamaktadır. Konuşturma için varlığın ağzından bir söz çıkması gerekir.
Burada yıldızların insana özgü davranışlarla betimlenmesi vardır. "Bakmak" ve "gülümsemek" davranışları yalnızca insana ait niteliklerdir.
Benzetme sanatında iki şey arasında açık bir benzerlik kurulur. Bu dizelerde köprü ya da dalgalar başka bir şeye doğrudan benzetilmemiştir.
'Mutluluk' beş duyuyla algılanamayan, yalnızca hissedilen bir kavram olduğu için soyut anlamlıdır.
Türkçe, matematik ve fen birer ders adıdır; 'ders' sözcüğü hepsini birden kapsayan en genel anlamlı sözcüktür.
'Sözcük' ile 'kelime' aynı kavramı karşılayan, birbirinin yerine kullanılabilen eş anlamlı sözcüklerdir.
Konuşturma kişileştirmenin bir adım ötesidir. Varlıklara yalnızca insan özelliği verilmez, aynı zamanda onlara söz söyletilir.
yakkabının dilinden söz eden cümledir. Burada 'dil' organ değil, ayakkabının bağ kısmının altındaki ince parçadır.
'Mektep' ile 'okul' aynı yeri karşılayan, birbirinin yerine kullanılabilen eş anlamlı sözcüklerdir.
Konuşturma sanatında bir varlık doğrudan konuşur, cümle kurar. Örneğin "Rüzgâr dedi ki: 'Ben geldim, sizi serinletmeye.'" şeklinde bir ifade olsaydı konuşturma olurdu.
Karşıt anlamlı sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşan 'irili ufaklı' bir ikilemedir ve çeşitliliği anlatır.
Konuşturma sanatında varlıklar yalnızca insan özellikleriyle donatılmaz, onlara söz de söyletilir.
'Cömert' bol bol veren, elinden geleni esirgemeyen kişi demektir; bunun karşıtı, vermekten kaçınan kişi anlamındaki 'cimri' sözcüğüdür.
Burada 'geçmek' bir sınavda başarılı olmak anlamındadır. Diğer cümlelerde 'geçmek' bir yerden öbür yere gitmek ve zamanın ilerlemesi anlamlarında kullanılmıştır; sözcük çok anlamlıdır.
'Kesir' matematik alanına özgü, bir bütünün parçalarını gösteren özel bir kavramdır; bu yüzden terim anlamıyla kullanılmıştır.
'Özlem' beş duyuyla algılanamayan, yalnızca yaşanıp hissedilen bir kavramdır; bu nedenle soyut anlamlıdır.
Zaman bakımından 'erken' beklenenden önce olmayı, 'geç' ise beklenenden sonra olmayı anlatır; bu ikisi birbirinin karşıtıdır.
Burada 'dolu' gökten düşen buz tanelerini, yani bir hava olayını anlatır. Diğer cümlelerde aynı ses değerindeki 'dolu' içi boş olmayan anlamındadır; bunlar eş sesli sözcüklerdir.
lmanın yere düşmesini anlatan cümledir. Burada 'düşmek' bir nesnenin yukarıdan aşağıya doğru hareketini, yani sözcüğün temel/gerçek anlamını karşılar.
Burada 'uçmak' kanatla havada hareket etmek, yani sözcüğün temel anlamıdır. Diğer cümlelerde 'uçmak' çok sevinmek, rengi solmak ve kaybolmak gibi mecaz anlamlarda kullanılmıştır.
Buradaki 'yüksek' boyla ilgili değil, büyük ve iddialı anlamındadır; bu mecaz bir kullanımdır.
Buradaki 'kara' renk bildirmez, kötü ve üzücü anlamındadır; bu mecaz bir kullanımdır. Diğer cümlelerde 'kara' gerçek anlamıyla, bir rengi belirtir.
"Denizin dalgaları öfkeyle kıyıya vuruyordu." ifadesinde dalgalara insana özgü bir duygu yüklenmiştir: öfke.
Yakın anlamlı sözcüklerin bir araya gelmesiyle oluşan 'eğri büğrü' bir ikilemedir ve anlatımı güçlendirir.
Burada metnin en dikkat çekici söz sanatı, sisin "tül" ya da "örtü"ye benzetilmesidir. Benzetmede "benzeyen" sis, "benzetilen" ise tül ya da örtüdür.