İlk ve Orta Çağ'da Türk dünyası

1. İlk Türk devletlerinde ölen kişilerin ardından "yuğ" adı verilen cenaze törenleri düzenlenir, ölen kişi değerli eşyalarıyla birlikte "kurgan" adı verilen mezarlara gömülürdü. Ayrıca mezarların başına ölen savaşçının hayattayken öldürdüğü düşman sayısı kadar "balbal" denilen taş heykeller dikilirdi. Bu uygulamalar ilk Türk devletlerinde aşağıdakilerden hangisinin varlığına doğrudan kanıt oluşturur?

• ATek tanrılı dinlerin tamamının benimsendiğinin
• BÖlümden sonraki yaşama (ahiret) olan inancın
• CTapınak mimarisinin toplumda ön plana çıktığının
• DYazılı hukuk kurallarının kabul edildiğinin
• EYerleşik kent kültürünün yaygınlaştığının

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

2. XI. yüzyılda Bizans ordusunda paralı asker olarak görev yapan Peçenekler ve Uzlar, 1071 Malazgirt Savaşı sırasında Büyük Selçuklu ordusundaki soydaşlarının dilini, kıyafetini ve kültürünü fark ederek Selçuklu tarafına geçmişlerdir. Bu durum savaşın seyrini değiştirerek Büyük Selçuklu Devleti'nin zafer kazanmasında önemli rol oynamıştır. Bu olay aşağıdakilerden hangisinin önemini göstermektedir?

• ADevletler arası ekonomik krizlerin
• BMezhep ayrılıkları ve çatışmalarının
• CYerleşik yaşam tarzına geçişin
• DMillî şuur ve kültür bağlarının
• EDüzenli deniz kuvvetleri oluşturmanın

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

3. İslamiyet öncesi Türk devletlerinde siyasi iktidar hakkının Tanrı tarafından hükümdara ve onun ailesine verildiğine inanılan "kut" anlayışı hâkimdi. Bu anlayış gereğince kanı kutsal sayılan hanedanın tüm erkek üyeleri taht üzerinde hak sahibiydi. Aynı zamanda devlet; doğu-batı veya sağ-sol şeklinde iki idari bölgeye ayrılarak yönetilirdi. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenemez?

• ATürk devletlerinin kısa sürede parçalanıp yıkılmasına
• BHükümdar ölümlerinden sonra taht kavgalarının yaşanmasına
• CDüzenli ve sabit bir veraset sisteminin gelişmesine
• DMerkezi otoritenin zamanla zayıflamasına
• EÜlkenin hanedan üyelerinin ortak malı sayılmasına

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

4. I. Kök Türk Devleti Batı kanadı yöneticisi İstemi Yabgu, İpek Yolu ticaretini denetim altına almak amacıyla öncelikle Sasaniler ile ittifak kurarak Ak Hun Devletine son vermiştir. Ancak Sasanilerin Türk tüccarların topraklarından geçişine ve Maveraünnehir soylularının kervan ticaretine engel olması üzerine İstemi Yabgu bu kez Bizans İmparatorluğu ile diplomatik ilişki kurarak Sasanilere karşı yeni bir ittifak arayışına girmiştir. Buna göre I. Kök Türk Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

• ADış politikada ekonomik çıkarlar doğrultusunda dinamik ittifaklar kurulduğuna
• BOrta Asya Türk siyasi birliğinin ilk kez kesin olarak sağlandığına
• CBizans İmparatorluğu ile dinî ve kültürel alanda entegrasyon yaşandığına
• DSasaniler ile yapılan savaşlar sonucunda ikili teşkilat sistemine son verildiğine
• Eİpek Yolu ticaretinin tamamen deniz yollarına kaymasına sebep olunduğuna

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada

5. İlk Türk devletlerinde sözlü hukuk kurallarına "töre" adı verilirdi. Töre; kurultay kararları, kağanın buyrukları ve toplumda zamanla oluşan örf ve adetlerin birleşiminden meydana gelirdi. Töre kuralları değişmez ilkelere sahip olmakla birlikte zamanın ihtiyaçlarına göre kurultay kararıyla güncellenebilirdi. En önemlisi, töre hükümdar da dâhil olmak üzere toplumdaki herkesi bağlayan üstün bir güce sahipti. Bu bilgiler doğrultusunda ilk Türk devletlerindeki hukuk anlayışıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılamaz?

• AHükümdarın yetkilerinin hukuki sınırlandırmaya tabi olduğuna
• BKanun yapma sürecinde meclis iradesinin rol oynadığına
• CTörenin dinamik bir yapıya sahip güncelleme olanağı taşıdığına
• DSosyal ve siyasal hayatta hukuk devleti ilkesinin izleri bulunduğuna
• ETöre hükümlerinin sadece hükümdarın kişisel arzusuyla değiştirildiğine

🔒 Doğru cevap ve çözüm uygulamada