Milli Mücadele

Birinci TBMM dönemi

YKS · AYT · AYT Tarih-1

⚡ Hızlı Özet

23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Milli iradeye dayanan yeni bir yönetim doğdu.

Hap Bilgiler

Konunun en kritik bilgileri — hızlı tekrar için.

23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Milli iradeye dayanan yeni bir yönetim doğdu.

Birinci TBMM yasama, yürütme ve yargı yetkilerini kendinde topladı. Olağanüstü koşullar nedeniyle güçler birliği benimsendi.

Birinci TBMM kurucu meclis özelliği taşıdı. Hem savaşı yönetti hem de yeni devletin temellerini attı.

TBMM'ye karşı iç ayaklanmalar çıktı. Meclis, düzeni sağlamak için Hıyanet-i Vataniye Kanunu'nu çıkardı.

1920'de asker kaçakları ve ayaklanmalarla mücadele için İstiklal Mahkemeleri kuruldu. Bu mahkemeler olağanüstü yetkilerle donatıldı.

20 Ocak 1921'de ilk anayasa olan Teşkilat-ı Esasiye Kanunu kabul edildi. Egemenliğin millete ait olduğu ilan edildi.

İç isyanların bastırılmasının ardından düzenli ordu kuruldu. Kuvayımilliye birlikleri düzenli orduya dönüştürüldü.

12 Mart 1921'de Mehmet Akif Ersoy'un yazdığı İstiklal Marşı kabul edildi. Marş milli birlik ve mücadele ruhunu yansıttı.

Birinci TBMM, Kurtuluş Savaşı'nın tüm cephelerini yönetti. Sakarya ve Büyük Taarruz kararları bu mecliste alındı.

1 Kasım 1922'de Birinci TBMM saltanatı kaldırdı. Böylece milli egemenlik yolunda önemli bir adım atıldı.

Osmanlı parlamentosunun çok uluslu yapısının aksine, TBMM sadece Türk milletinin iradesiyle kurulmuş milli bir meclistir.

Meclis Hükümeti sisteminde güçler birliği ilkesi gereği yürütme doğrudan meclisin elindedir.

Küçükbaş hayvanlardan alınan Anam Vergisi'nin artırılması, yeni kurulan meclisin bütçe açığını kapatmak için attığı ilk yasal adımdır.

Savaş koşullarında hızlı karar almak adına yargı meclise bağlanmış, bu durum normal dönemlerdeki yargı bağımsızlığı ilkesiyle çelişmiştir.

Temsil Heyeti, meclis açılana kadar yürütme görevini üstlenmiş geçici bir heyetti. TBMM'nin açılmasıyla görevi sona ermiştir.

24 Nisan Önergesi, meclisin üstünlüğünü ve geçici değil kalıcı olduğunu karara bağlayan, TBMM'nin ilk temel programıdır.

1921 anayasasına göre meclis seçimlerinin iki yılda bir yapılması kararlaştırılmıştır; savaş ortamında meclisin yenilenme iradesi korunmuştur.

Meclis hükümeti sistemi gereği meclis başkanı icranın (hükümetin) de doğal başkanı sayılmıştır.

İstiklal Marşı, İnönü zaferinin ardından TBMM'de coşkuyla okunarak milli marş olarak kabul edilmiştir.

Geçici başkan veya padişah vekili atanması, meclisi vesayet altında gösterebilirdi. Kalıcı başkan ilkesi meclisin bağımsızlığını ilan etmiştir.

Sivas Kongresi'nde tüm yurdu temsil eder hale getirilen Temsil Heyeti, TBMM'nin açılmasıyla birlikte görevini meclise devretmiştir.

Çerkez Ethem, kendi kurduğu milis birliği Kuvayıseyyare ile meclise isyan etmiş, isyanı İnönü Muharebesi sırasında bastırılmıştır.

Anam vergisi küçükbaş hayvan yetiştiricilerinden alınan Osmanlı'dan kalma bir vergi olup, savaş bütçesi için artırılmıştır.

Nisab-ı Müzakere Kanunu meclisin çalışma usullerini, karar yeter sayılarını belirleyen ilk meclis iç tüzük yasasıdır.

Hıyanet-i Vataniye Kanunu isyanları suç ilan etmiş, İstiklal Mahkemeleri de bu suçluları hızla yargılayıp cezalandırarak iç güvenliği sağlamıştır.

Birinci TBMM dönemi çalışırken ana odak kronoloji, neden-sonuç ve dönem bilgisi kurmaktır; önce kavramı, sonra tipik soru dilini ayır.

Örnek Sorular

Doğru cevap ve açıklamalı çözüm efor uygulamasında — reklamsız ve ücretsiz.

1. Birinci TBMM'nin çıkardığı Hıyanet-i Vataniye Kanunu'na uymayanların vatana ihanetle yargılanmasını sağlayan hukuki and askeri güç aşağıdakilerden hangisidir?

Aİngiliz askeri polisleri
Bİstiklal Mahkemeleri
CKuvayımilliye milis mahkemeleri
DPadişahın yaverleri
EUluslararası tahkim heyeti